Μέ τήν ἔναρξη τῶν φετινῶν Πανελλαδικῶν ἐξετάσεων στίς 29 καί 30 Μαΐου θέλω νά διαβεβαιώσω ἐσᾶς καί τούς γονεῖς σας ὅτι ἡ προσευχή μου σᾶς ἀγκαλιάζει καί ἡ σκέψη μου σᾶς συνοδεύει διαρκῶς. Ἴσως πρόκειται γιά τήν πρώτη μεγάλη μάχη τῆς ζωῆς σας· ὅμως θά ἀκολουθήσουν πολλές ἄλλες, γιατί αὐτές συνιστοῦν τόν ἀγώνα τῆς ζωῆς.

Γι’ αὐτό σᾶς παρακαλῶ μήν ἀφήσετε τήν ἀγωνία καί τό ἄγχος σας νά φτάσουν στήν ὑπερβολή καί τήν ἀκρότητα. Μή μεγαλοποιεῖτε τήν σημασία τῶν ἐξετάσεων. Ἄλλωστε ἡ ἐπιτυχία ἤ ἡ ἀποτυχία τῶν ἀποτελεσμάτων αὐτῆς τῆς δοκιμασίας δέν καθορίζουν οὔτε τήν ζωή σας οὔτε πολύ περισσότερο τήν ἀξία σας ὡς προσώπων. Γιατί ὁ ἄνθρωπος δέν μετριέται στό βαθμό, στήν ἐπίδοση, στήν παραγωγή, στήν μελλοντική θέση ἐργασίας. Ὁ ἄνθρωπος εἶναι πρόσωπο πού ζητεῖ σχέση καί ἐπικοινωνία. Οἱ ἐξετάσεις εἶναι μία πρόκληση καί θά ἀκολουθήσουν καί ἄλλες πολλές, γιατί ἡ ζωή εἶναι μπροστά σας. Μήν ξεχνᾶτε ποτέ ὅτι «πίσω ἀπό κάθε μας χαρά μία λύπη εἶναι κρυμμένη, καί πίσω ἀπό κάθε λύπη μας κάποια χαρά προσμένει», καί ἔτσι ἡ ζωή συνεχίζει νά ἰσορροπεῖ καί νά προχωράει.

Καθώς κορυφώνεται ἡ ἔντασή σας ἐνόψει τῶν ἐξετάσεων, παράλληλα μέ τήν προετοιμασία σας μήν παραθεωρεῖτε καί τήν προσευχή, ἡ ὁποία μπορεῖ νά προσφέρει δύναμη, γαλήνη καί ἐσωτερική ἠρεμία. Διότι ἡ εὐλογία τοῦ Θεοῦ δέν ὑποκαθιστᾷ τόν προσωπικό κόπο, ἀλλά τόν φωτίζει καί τόν ἐνισχύει, ὥστε ἡ μεθοδικότητα καί οἱ προσπάθειές σας ὅλο τό προηγούμενο διάστημα νά καρποφορήσουν γιά τήν εὐόδωση τῶν στόχων καί τῶν ὀνείρων σας.

Ἑνώνω τίς προσευχές μου μέ τίς δικές σας καί τῶν οἰκογενειῶν σας, ὥστε ὁ Θεός νά σᾶς ἐνισχύει καί νά γαληνεύει τά ἄγχη, τίς ἀγωνίες καί τούς φόβους σας, γιά νά διαγωνισθεῖτε καί νά ἀποδώσετε μέ αὐτοπεποίθηση, ψυχραιμία καί αἰσιοδοξία τό καλύτερο δυνατό σέ αὐτήν καί τίς ἑπόμενες δοκιμασίες τοῦ ἀγῶνα τῆς ζωῆς σας.

Καλή ἐπιτυχία

Ὁ Ἐπίσκοπός σας

† Ὁ Κηφισίας, Ἀμαρουσίου, Ὠρωποῦ & Μαραθῶνος Κύριλλος

Κυριακή 31 Μαΐου 2026

Απόστολος Κυριακής της Πεντηκοστής, Πραξ. β’ 1–1111.

Αγαπητοί μου Χριστιανοί,                                  

Κατά την μεγάλη και αγία και πανσέβαστο ημέρα της Πεντηκοστής, πενήντα ημέρες μετά την Ανάσταση και δέκα μετά την Ανάληψη του Κυρίου, κατήλθε το Πνεύμα το Άγιον επί τους αγίους μαθητάς και Αποστόλους του Κυρίου, για να εμψυχώσει και στερεώσει και κραταιώσει την Εκκλησία του Χριστού, και να τους αναδείξει πανσόφους κήρυκας του Ευαγγελίου και κραταιούς διδασκάλους της Οικουμένης όλης. Γι’ αυτό λέγεται και είναι η Πεντηκοστή της αγίας Εκκλησίας η γενέθλιος ημέρα. Διότι ναι μεν ο Χριστός ίδρυσε την Εκκλησία και πέθανε υπέρ αυτής, και έχυσε πάνω στο σταυρό το πανάγιό του Αίμα. Αλλά μετά την έκχυση του Παναγίου του Αίματος προς χάριν της, εξέχεε και το Πνεύμα του το Άγιον, για να την αναστήσει, να την οντοποιήσει, να την καταστήσει ζωντανή και με δράση ανάμεσα στους ανθρώπους, ώστε να καθαρίζει, να αγιάζει και να σώζει τους αμαρτωλούς. Από τότε, το Πνεύμα το Άγιον είναι η ψυχή της Εκκλησίας και παραμένει μέσα στην Εκκλησία και ενεργεί τα πάντα. Καλεί τους ποιμένες της και ορίζει τους λειτουργούς της. Τελεί τα μυστήρια. Εμπνέει τους διδασκάλους της. Μιλάει στις καρδιές των πιστών. Παρηγορεί τους θλιβομένους. Οδηγεί σε μετάνοια τους αμαρτωλούς. Στηρίζει τους αδυνάτους. Χαριτώνει τους αγαθούς. Αγιάζει τους ανθρώπους. Καθιστά τους αναξίους, αξίους της βασιλείας των ουρανών. Το «παρά τοῦ Πατρός ἐκπορευόμενον καί ἐν Υἱῷ ἀναπαυόμενον» ζωοποιό και προσκυνητό Άγιον Πνεύμα, Εκείνο ενεργεί τα πάντα.

Την ημέρα της Πεντηκοστής βέβαια έλαβαν οι μαθητές το Πνεύμα το Άγιον. Την ημέρα εκείνη και την ώρα κατά την οποία «ἦσαν ἅπαντες ὁμοθυμαδὸν ἐπὶ τὸ αὐτό». Δηλαδή, την ώρα που όλοι μαζί, στο όνομα του Χριστού ήταν ενωμένοι σαν μια ψυχή, μια καρδιά και μια προσδοκία του Πνεύματος του Αγίου, ήταν ενωμένοι και σε έναν ίδιο χώρο, στο υπερώο της Ιερουσαλήμ. Βεβαίως, το σπουδαίο, το κύριο και απαραίτητο, το οποίο προ πάντων ζητάει ο Θεός, είναι η ψυχική ενότητα η πλήρης αγάπη και ταύτιση και εγκαρδιότητα και ταύτιση των Χριστιανών του. Αυτό πρωτίστως και κυρίως, διότι αν λείπει αυτό, μάταια αποβαίνουν όλα τα εξωτερικά. Εν τούτοις, όταν υπάρχει αυτό, και η τοπική προσέγγιση και συγκέντρωση και σύναξη σε ένα και το ίδιο μέρος, όπως είναι ο ιερός ναός, ή ένας τόπος πνευματικός, και με έναν ανώτερο και θείο ιερό σκοπό, όπως είναι ο ψυχικώς των Χριστιανών σύνδεσμος και εξαγιασμός και πνευματικός καταρτισμός, συμβάλει τα μέγιστα στην επίτευξη του ιερού αυτού σκοπού και γι’ αυτό είναι απαραίτητος. Ιδιαιτέρως για τον ψυχικό μας εξαγιασμό, τον οποίο επιφέρει το Πνεύμα το Άγιον, η φοίτηση μας στον ιερό ναό κατά τις ώρες της θείας λατρείας είναι απαραίτητη. Μην αποφεύγεις, λοιπόν, Χριστιανέ, τον εκκλησιασμό και την Εκκλησία. Εκεί υπάρχει η Χάρις, στην θεία Λατρεία. Εκεί βασιλεύει και ευλογεί και σώζει ο Χριστός, στην Εκκλησία. Εκεί εκχύνεται το Πνεύμα το Άγιον για να φωτίσει και να αγιάσει τους αμαρτωλούς, και να ειρηνεύσει τις ταραγμένες καρδιές. Εκεί. Και μόνο όποιος είναι παρών, πιστός και αφοσιωμένος κατά την θεία Λειτουργία, αυτός λαμβάνει Πνεύμα Άγιον.

Την ώρα που κατήλθε το Πνεύμα το Άγιον στους μαθητές του Κυρίου ακούστηκε βοή ισχυρή, σαν βοή ανέμου βίαιου και ισχυρού που με την πνοή του παρασύρει τα πάντα, και εσείσθη όλος εκεί ο τόπος. «Ἐγένετο ἄφνω ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἦχος ὥσπερ φερομένης πνοῆς βιαίας, καὶ ἐπλήρωσεν ὅλον τὸν οἶκον οὗ ἦσαν καθήμενοι», μας είπαν σήμερα οι Πράξεις των Αποστόλων. Αυτό, αυτή η βοή, η βίαιος πνοή ήταν η μία εκδήλωση της επιφοίτησης του Αγίου Πνεύματος. Η άλλη ήταν οι πύρινες γλώσσες. «Καὶ ὤφθησαν αὐτοῖς διαμεριζόμεναι γλῶσσαι ὡσεὶ πυρός, ἐκάθισέ τε ἐφ᾿ ἕνα ἕκαστον αὐτῶν». Και η Τρίτη ήταν το χάρισμα των γλωσσών. «Καὶ ἐπλήσθησαν ἅπαντες Πνεύματος Ἁγίου, καὶ ἤρξαντο λαλεῖν ἑτέραις γλώσσαις καθὼς τὸ Πνεῦμα ἐδίδου αὐτοῖς ἀποφθέγγεσθαι». Να οι τρεις εκδηλώσεις της παρουσίας του Αγίου Πνεύματος. Η πρώτη, η βιαία πνοή που παρασύρει τα πάντα, δηλωτική της αποτόμου αλλά και πλήρους και τελείας καθάρσεως, την οποία φέρει στην ψυχή, όταν πλουσίως την επισκεφθεί το Πνεύμα το Άγιον. Σαρώνει κάθε κακό και καθαρίζει ολότελα τον ψυχικό χώρο. Η δεύτερη, οι πύρινες γλώσσες, η καυστική ενέργεια του Αγίου Πνεύματος που κατακαίει κάθε κακία και πονηρία και φλογίζει έπειτα με πύρινο θείο ζήλο την θεοφόρο ψυχή για να εργάζεται προς δόξαν του Κυρίου. Και η τρίτη, η σοφία, ο θείος φωτισμός, για να γνωρίζει ο πιστός το θέλημα του Κυρίου, και οι γλώσσες, η γλώσσα της αγάπης που ενώ είναι άγνωστη στον αμαρτωλό κόσμο, εν τούτοις μιλάει προς όλους και τους ελκύει και τους καθοδηγεί και τους σώζει. Δεν μας χρειάζονται ίσως οι άλλες ξένες γλώσσες, αλλά η γλώσσα της αγάπης μας είναι απαραίτητη.

Από όλο τον τότε γνωστό κόσμο ήταν πλήθη ανθρώπων συγκεντρωμένα για τις εορτές στα Ιεροσόλυμα. «Πάρθοι καὶ Μῆδοι καὶ Ἐλαμῖται, καὶ οἱ κατοικοῦντες τὴν Μεσοποταμίαν, Ἰουδαίαν τε καὶ Καππαδοκίαν, Πόντον καὶ τὴν Ἀσίαν, Φρυγίαν τε καὶ Παμφυλίαν, Αἴγυπτον καὶ τὰ μέρη τῆς Λιβύης τῆς κατὰ Κυρήνην, καὶ οἱ ἐπιδημοῦντες Ῥωμαῖοι, Ἰουδαῖοί τε καὶ προσήλυτοι, Κρῆτες καὶ Ἄραβες». Όλοι αυτοί, με διαφορετικοί γλώσσα ο καθένας, άκουγαν την ημέρα της Πεντηκοστής, από το στόμα των Αποστόλων, στην γλώσσα τους τα μεγαλεία του Θεού. Άκουγαν, όπως ψάλει και ο ύμνος της Εκκλησίας «ξένοις ρήμασι, ξένοις δόγμασι, ξένοις διδάγμασι της Αγίας Τριάδος» την μία προσκύνηση και δόξα και λατρεία και την μια αιώνια ψυχική σωτηρία που φέρνει στον άνθρωπο αυτή η ολόψυχη πίστη και προσκύνηση και λατρεία της Αγίας Τριάδος. Άκουγαν και πίστευαν και θαύμαζαν και μετανοούσαν και σώζωνταν. Αυτό να γίνεται πάντοτε και σε εμάς, όταν ακούμε στον λόγο του Θεού τα μεγαλεία του Κυρίου, να πιστεύουμε, να θαυμάζουμε, να μετανοούμε, να προσκυνούμε και να σωζώμαστε. Διότι μόνο αυτό είναι η ασφαλής σωτηρία μας, η πίστη και η μετάνοιά μας, η Χάρις της Εκκλησίας μας.

Μετά πατρικών ευχών

Ο Μητροπολίτης

† Ο Κηφισίας, Αμαρουσίου, Ωρωπού και Μαραθώνος Κύριλλος

τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου

Κηφισίας, Ἀμαρουσίου, Ὠρωποῦ

καί Μαραθῶνος κ. Κυρίλλου.

Πάσχα 2026

Πρός

Tούς Εὐλαβεστάτους Ἱερεῖς, Μοναχούς καί Μοναχές

καί τούς εὐσεβεῖς χριστιανούς

τῆς Μητροπολιτικῆς μας Περιφερείας.

Ἀγαπητοί πατέρες καί ἀδελφοί,

Εἶναι συγκλονιστική ἡ περιγραφή ἀπό τόν εὐαγγελιστή Ἰωάννη τῆς συνάντησης τοῦ ἀναστημένου Ἰησοῦ μέ τούς μαθητές Του τό ἀπόβραδο «τῆς μιᾶς τῶν Σαββάτων». Οἱ μαθητές συγκεντρωμένοι στό ὑπερῷο τῶν Ἱεροσολύμων. Οἱ πόρτες κλειστές «διά τόν φόβον τῶν Ἰουδαίων». Καί τότε ἦρθε ὁ Κύριος, στάθηκε στή μέση καί τούς λέει: «Εἰρήνη ὑμῖν»! Ἀνάλογη εἶναι ἡ σκηνή καί κατά τή δεύτερη συνάντησή Του μαζί τους «μεθ’ ἡμέρας ὀκτώ». Ἔρχεται ὁ Ἰησοῦς «τῶν θυρῶν κεκλεισμένων», στάθηκε στή μέση καί εἶπε: «Εἰρήνη σέ σᾶς»(Ἰω. 20, 19,26).

«Εἰρήνη ὑμῖν»! Ὁ ἀναστάσιμος χαιρετισμός καί ἡ ἀτίμητη εὐλογία τοῦ ἀναστημένου Κυρίου μας. Τόν ἴδιο χαιρετισμό ὁ Χριστός μας ἀπευθύνει σήμερα κατά τήν πανευφρόσυνη ἡμέρα τοῦ Πάσχα καί σέ μᾶς. «Εἰρήνη ὑμῖν»! Τόν ἴδιο χαιρετισμό ἀπευθύνει σέ ὅλους τούς ἀνθρώπους. «Εἰρήνη πᾶσι»!

Ἡ εἰρήνη, «τό γλυκύ καί πρᾶγμα καί ὄνομα» κατά τόν Ἅγιο Γρηγόριο τόν Θεολόγο, ἀποτελεῖ τόν εὔχυμο καρπό τῆς Ἀναστάσεως. Ὁ Ἀναστάς Κύριος εἶναι ὁ μεγάλος εἰρηνοδότης. Ἐκεῖνος μέ τό αἷμα Του πού ἔχυσε πάνω στόν σταυρό «εἰρηνοποίησε», δηλαδή συμφιλίωσε τά πάντα, τά ἐπίγεια καί τά οὐράνια (Κολ. 1,20). Ἐκεῖνος ἀφάνισε τήν ἔχθρα – τραγική συνέπεια τῆς πτώσεως – καί μᾶς συμφιλίωσε μέ τόν Θεό καί Πατέρα μας.

«Ἐχθροί ὄντες» μέ τόν Θεό, γράφει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, ἡ σταυρική θυσία τοῦ Χριστοῦ καί ἡ ἔνδοξη Ἀνάστασή Του μᾶς συμφιλίωσε μαζί Του καί ἄνοιξε τόν δρόμο τῆς σωτηρίας γιά τόν καθένα μας (Ρωμ. 5,10). Γι’ αὐτό καί ὁ Ἀπόστολος διακηρύσσει μέ ἔμφαση: «Αὐτός», ὁ Κύριός μας δηλαδή, «εἶναι γιά μᾶς ἡ εἰρήνη» ( Ἐφ. 2,14).

Μόνον ὁ Χριστός εἰρηνεύει πραγματικά τόν ἄνθρωπο. Τήν καρδιά, τούς λογισμούς, τά συναισθήματά του. Ὅσο περισσότερο ὁ χριστιανός πλησιάζει τόν ἀναστάντα Κύριο, ὅσο περισσότερο ἡ ζωή τοῦ Χριστοῦ γίνεται καί δική του ζωή, τόσο περισσότερο ἡ εἰρήνη τοῦ Χριστοῦ πλημμυρίζει τήν ὕπαρξή του.

Αὐτή ἡ κοινωνία μας μέ τόν Χριστό δέν εἶναι μιά γλυκερή συναισθηματική κατάσταση. Εἶναι στάση ζωῆς. Εἶναι πράξη ἐμπιστοσύνης στήν πρόνοιά Του. Εἶναι ὁλόθυμη ὑπακοή στίς ζωηφόρες ἐντολές τοῦ Εὐαγγελίου Του.

Ὁ Χριστός λίγο προτοῦ νά πάρει τόν δρόμο τοῦ μαρτυρίου βεβαίωνε τούς μαθητές Του: «Φεύγω καί σᾶς ἀφήνω τήν εἰρήνη. Τή δική μου εἰρήνη σᾶς δίνω» (Ἰω. 14,27). Προφανῶς ὄχι μόνο στούς δώδεκα, ἀλλά καί σέ κάθε πιστό· σέ ὅλους μας. Καί ὁ Ἀπόστολος Παῦλος διδάσκει πώς ἡ εἰρήνη εἶναι ἕνας ἀπό τούς καρπούς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος (Γαλ. 5,22). Ἑπομένως εἰρηνεύουμε ὡς πρόσωπα, ὅταν ὁ ἀναστάς Κύριος κυβερνᾷ τή ζωή μας καί ὅταν παρακαλοῦμε τό Πνεῦμα τό Ἅγιο νά ἐνοικεῖ μέσα μας καί νά φωτίζει τήν ἐγκόσμια πορεία μας.

Ὅταν ὁ Ἀναστάς Κύριος προσφέρει τήν εἰρήνη Του, ὅταν ἡ Ἐκκλησία Του διά τῶν λειτουργῶν της μᾶς εὐλογεῖ, ἀπευθύνοντάς μας τό «εἰρήνη πᾶσι», τοῦτο σημαίνει ὅτι ὀφείλουμε οἱ ἄνθρωποι νά εἰρηνεύουμε καί μεταξύ μας. Οἱ ἄλλοι – ὅποιοι κι ἄν εἶναι – γιά μᾶς τούς χριστιανούς δέν εἶναι ἡ κόλασή μας, ὅπως τόλμησε κάποιος νά προφέρει. Εἶναι δημιουργήματα, ὅπως κι ἐμεῖς, τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ. Εἶναι δικές του ζωντανές εἰκόνες. Ἐπιπλέον, μπορεῖ νά εἶναι καί ὁμόπιστοι ἀδελφοί μας. Γι’ αὐτό καί τούς ἀγαπᾶμε. Καί ἀγαπώντας τους ἀγωνιζόμαστε νά χτίζουμε εἰρηνικές σχέσεις μαζί τους.

Μακριά ἀπό τόν ἀναστάντα Κύριο πραγματική εἰρήνη δέν μπορεῖ νά ὑπάρξει. Χωρίς τό Εὐαγγέλιό Του, τήν ἀγάπη πού ἐμπνέει καί τή δικαιοσύνη πού ἀπαιτεῖ, εἶναι ἀδύνατο νά εἰρηνεύουμε οἱ ἄνθρωποι ἀνάμεσά μας καί τά ἔθνη μεταξύ τους.

Προσφιλέστατοι ἀδελφοί μου,

Πάσχα σήμερα! Ἡ κλητή καί ἁγία ἡμέρα τῆς Ἀνάστασεως τοῦ Κυρίου μας.

Ὅπως τότε ὁ Ἰησοῦς «ἦλθεν εἰς τό μέσον» τῶν μαθητῶν Του καί τούς ἀπηύθυνε τό «εἰρήνη ὑμῖν», ἔτσι καί σήμερα. Ὁ ἀναστάς Κύριος ἔρχεται κοντά μας, ἀπευθύνοντας καί σέ μᾶς, στόν κόσμο ὁλόκληρο, τό «εἰρήνη ὑμῖν»· τό «εἰρήνη πᾶσι»!

Σέ μᾶς ἐναπόκειται νά ἐγκολπωθοῦμε τό μήνυμά Του, τήν εἰρήνη πού χαρίζει ἡ ἔνδοξη Ἀνάστασή Του. Καί νά εἰρηνεύουμε. Νά εἰρηνεύουμε ἀδιάκοπα μέσα μας καί γύρω μας μέ τή χάρη καί τό μέγα ἔλεός Του.

Χριστός ἀνέστη!

Εἰρήνη πᾶσι!

Μέ θερμές πασχάλιες εὐχές

Ὁ Μητροπολίτης

† Ὁ Κηφισίας, Ἀμαρουσίου, Ὠρωποῦ καὶ Μαραθῶνος Κύριλλος

ἑβδομάδα πρὶν τὸ Πάσχα ὀνομάστηκε Μεγάλη ἀπὸ τοὺς πρώτους κιόλας χριστιανικοὺς αἰῶνες κι αὐτὸ γιατί, ὅπως μας ἐξηγεῖ ὁ Ἅγ. Ἰω. ὁ Χρυσόστομος, μεγάλα καὶ κοσμοσωτήρια γεγονότα συνέβησαν στὴ διάρκειά της. Κέντρο αὐτῶν τῶν γεγονότων εἶναι βεβαίως τὰ Ἅγια καὶ ἄχραντα Πάθη, ἡ θεόσωμη Ταφῆ καὶ ἡ ἔνδοξη Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου.

Γιὰ τὴ διευκόλυνση τῶν πιστῶν οἱ ἀκολουθίες τῆς Μ. Ἑβδομάδος τελοῦνται ἀντίστροφα τοῦ κανονικοῦ, δηλ. οἱ Ὄρθροι τελοῦνται τὸ ἀπόγευμα καὶ οἱ Ἑσπερινοὶ τὸ πρωί. Παλαιότερα οἱ ὄρθροι τελοῦνταν λίγο μετὰ τὰ μεσάνυχτα, ὅμως ἡ ὥρα αὐτὴ δὲν ἦταν κατάλληλη γιὰ τὴν προσέλευση τῶν πιστῶν. Ἔτσι λοιπὸν σήμερα οἱ ἱερὲς Ἀκολουθίες τελοῦνται ὡς ἑξῆς:

Κυριακὴ Βαΐων ἀπόγευμα: Ὄρθρος Μ. Δευτέρας

Μ. Δευτέρα πρωί: Ἑσπερινὸς Μ. Δευτέρας

Μ. Δευτέρα απόγευμα: Ὄρθρος Μ. Τρίτης

Μ. Τρίτη πρωί: Ἑσπερινὸς Μ. Τρίτης

Μ. Τρίτη απόγευμα: Ὄρθρος Μ. Τετάρτης

Μ. Τετάρτη πρωί: Ἑσπερινὸς Μ. Τετάρτης

Μ. Τετάρτη απόγευμα: Ὄρθρος Μ. Πέμπτης

Μ. Πέμπτη πρωί: Ἑσπερινὸς Μ. Πέμπτης

Μ. Πέμπτη απόγευμα: Ὄρθρος Μ. Παρασκευῆς

Μ. Παρασκευὴ πρωί: Ἑσπερινὸς Μ. Παρασκευῆς

Μ. Παρασκευὴ απόγευμα: Ὄρθρος Μ. Σαββάτου

Μ. Σάββατο πρωί: Ἑσπερινὸς Μ. Σαββάτου

Μ. Σάββατο βράδυ: Ὄρθρος Κυριακῆς τοῦ Πάσχα

Κυριακή του Πάσχα πρωὶ ἢ ἀπόγευμα: Ἑσπερινός της Ἀγάπης

Ἡ ὑμνολογία καὶ τὰ ἁγιογραφικὰ ἀναγνώσματα τῆς Μ. Ἑβδομάδας εἶναι ἰδιαιτέρως κατανυκτικὰ καὶ μᾶς βοηθοῦν νὰ κατανοήσουμε καὶ νὰ ζήσουμε κυριολεκτικὰ τὰ Πάθη καὶ τὴν Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου. Λέει χαρακτηριστικὰ ἕνας ὕμνος: «Συμπορευθῶμεν αὐτῶ καὶ συσταυρωθῶμεν… ἶνα καὶ συζήσωμεν αὐτῶ…»

Κυριακὴ τῶν Βαΐων: Τὴν τελευταία Κυριακὴ τῆς Ἁγίας καὶ Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς ἑορτάζουμε τὴ θριαμβευτικὴ εἴσοδο τοῦ Κυρίου στὰ Ἱεροσόλυμα κατὰ τὴν ὁποία ὁ λαὸς ἔκπληκτος ἀπὸ τὸ θαῦμα τῆς ἀνάστασης τοῦ Λαζάρου ποὺ εἶχα προηγηθεῖ ὑποδέχτηκε τὸν Χριστὸ κρατώντας κλαδιὰ φοινίκων καὶ βάγια. Σὲ ἀνάμνηση ἐκείνης τῆς ὑποδοχῆς κρατᾶμε κι ἐμεῖς αὐτὴ τὴ μέρα κλαδιὰ δάφνης ὑποδεχόμενοι τὸν Κύριο ὄχι σὰν ἕνα θριαμβευτή, κοσμικὸ βασιλιά, ὅπως τὸν φαντάζονταν οἱ Ἰουδαῖοι, ἀλλὰ σὰν αἰώνιο, πνευματικὸ βασιλιά. Ἡ εἴσοδος, ὅμως, τοῦ Κυρίου στὰ Ἱεροσόλυμα ἦταν καὶ ἡ ἀρχὴ τῆς πορείας Του πρὸς τὸ Πάθος. Ἤδη οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι εἶχαν ἀποφασίσει τὴ θανάτωσή Του καὶ ὁ Ἰούδας τὴν προδοσία. Γι’ αὐτὸ καὶ ἡ Κυριακὴ τῶν Βαΐων εἶναι ταυτόχρονα καὶ ἡ ἔναρξη τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδας.

«Ἰδοὺ ὁ Νυμφίος ἔρχεται ἐν τῷ μέσω τῆς νυκτός` καὶ μακάριος ὁ δοῦλος, ὃν εὐρήσει γρηγορούντα` ἀνάξιος δὲ πάλιν, ὃν εὐρήσει ραθυμούντα. Βλέπε οὔν, ψυχή μου, μὴ τῷ ὕπνῳ κατενεχθης, ἶνα μὴ τῷ θανάτῳ παραδοθῆς καὶ τῆς βασιλείας ἔξω κλεισθής` ἀλλὰ ἀνάνηψον κράζουσα∙ Ἅγιος, ἅγιος, ἅγιος εἶ ὁ Θεός` διὰ τῆς Θεοτόκου ἐλέησον ἠμᾶς.»

Μεγάλη Δευτέρα: Εἶναι ἀφιερωμένη στὴ μνήμη τοῦ Ἁγ. Ἰωσὴφ τοῦ παγκάλου, γιοῦ τοῦ πατριάρχη Ἰακώβ. Τὰ ἀδέλφια τοῦ Ἰωσὴφ τὸν φθονοῦσαν, γι’ αὐτὸ τὸν ἔριξαν μέσα σ’ ἕνα λάκκο καὶ κατόπιν τὸν πούλησαν σὲ Αἰγυπτίους ἐμπόρους. Ὑπέφερε πολλά, ὅμως στὸ τέλος δοξάστηκε κι ἔγινε ἄρχοντας τῆς Αἰγύπτου. Ὁ Ἰωσὴφ θεωρεῖται τύπος τοῦ Χριστοῦ γιὰ τὰ παθήματα, τὴν ἀρετή του, τὴν πραότητα καὶ τὴν ἀνεξικακία του. Καὶ ὁ Κύριος φθονήθηκε ἀπὸ τοὺς ἀρχιερεῖς, τοὺς Γραμματεῖς καὶ τοὺς Φαρισαίους καὶ ἀφοῦ ὑπέφερε πολλὰ γιὰ τὴ σωτηρία μας δοξάστηκε μὲ τὴν Ἀνάστασή Του.

Ἐπίσης τὴ Μ. Δευτέρα τελεῖται ἀνάμνηση τῆς ξηρανθείσας συκῆς. Σύμφωνα μὲ τὴν εὐαγγελικὴ διήγηση τὸ θαῦμα αὐτὸ ἔγινε τὴν ἑπομένη τῆς εἰσόδου τοῦ Κυρίου στὰ Ἱεροσόλυμα. Ὁ Χριστὸς βλέποντας στὸ δρόμο μία συκιά, πῆγε κοντά της, μὰ δὲ βρῆκε παρὰ μόνο φύλλα` καὶ τῆς λέει: «Ποτὲ πιὰ μὴν ξαναβγάλεις καρπό!» Κι ἀμέσως ξεράθηκε ἡ συκιά. Ἐκείνη ἡ ἄκαρπη συκιὰ συμβόλιζε τὴ συναγωγὴ τῶν Ἰουδαίων ποὺ δὲν εἶχε νὰ παρουσιάσει πνευματικοὺς καρποὺς καὶ γι’ αὐτὸ καταδικάστηκε ἀπὸ τὸν Κύριο. Συμβόλιζε ἀκόμα καὶ κάθε ἄνθρωπο ποὺ δὲν ἔχει πνευματικὴ καρποφορία. Τὸ Εὐαγγέλιο τοῦ Ὄρθρου τῆς Μ. Δευτέρας ἀφηγεῖται ὄχι μόνο τὸ ἐπεισόδιο τῆς συκῆς ἀλλὰ καὶ τὶς παραβολὲς τῶν δυὸ γιῶν (Ματθ. 21, 28-32) καὶ τῶν κακῶν γεωργῶν (Ματθ. 21, 33-46) μέσο τῶν ὁποίων ὁ Κύριος προεῖπε τὴν ἀπόρριψη Τοῦ ἰσραηλιτικὸ λαό. Οἱ παραβολὲς αὐτὲς ἐλέχθησαν τὴν ἡμέρα μετὰ τὴν Κυριακὴ τῶν Βαΐων καὶ γι’ αὐτὸ ἡ Ἐκκλησία ὅρισε νὰ διαβάζονται τὴν Μ. Δευτέρα.

Μεγάλη Τρίτη: Εἶναι ἀφιερωμένη στὴν παραβολὴ τῶν δέκα παρθένων (Ματθ. 25, 1 – 13). Ὅμως οἱ ὕμνοι τῆς ἡμέρας ἀναφέρονται καὶ στὴν παραβολὴ τῶν ταλάντων (Ματθ. 25, 14 – 30) καθὼς καὶ στὴ μέλλουσα κρίση (Ματθ. 25, 31 – 46). Οἱ τρεῖς αὐτὲς παραβολὲς ἀποτελοῦν μέρος μιᾶς μεγάλης διδασκαλίας ποὺ ἔκανε ὁ Χριστὸς κατ’ ἰδὶαν στοὺς μαθητὲς Τοῦ στὸ Ὅρος τῶν Ἐλαιῶν λίγες μέρες πρὶν ἀπὸ τὸ Πάθος Του. Σ’ αὐτὴ τὴν ὁμιλία περιλαμβάνονται σπουδαῖες καὶ βαρυσήμαντες προβλέψεις γιὰ τὴν καταστροφὴ τῆς Ἱερουσαλὴμ καὶ τὴ συντέλεια τοῦ κόσμου. Ὁ Κύριος τόνισε ἀκόμα πὼς πρέπει νὰ ἤμαστε πάντα ἕτοιμοι νὰ Τὸν ὑποδεχτοῦμε γιατί θὰ ἔρθει σὲ ἄγνωστο χρόνο. Ἀπὸ τὴν παραβολὴ τῶν δέκα παρθένων εἶναι ἐμπνευσμένο τὸ τροπάριο «Ἰδοὺ ὁ Νυμφίος ἔρχεται ἐν τῷ μέσω τῆς νυκτός…» καὶ ὁ ἀκόλουθος ὕμνος:

«Τὸν νυμφῶνα σου βλέπω, Σωτήρ μου, κεκοσμημένον καὶ ἔνδυμα οὐκ ἔχω, ἵνα εἰσέλθω ἐν αὐτῷ∙ λάμπρυνόν μου τὴν στολὴν τῆς ψυχῆς, φωτοδότα, καὶ σῶσον με».

ΤΑ ΓΡΑΦΕΙΑ
ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ

θά παραμείνουν κλειστά ἀπό τήν

ΜΕΓΑΛΗ ΠΕΜΠΤΗ

9 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

καί θά ἐπαναλειτουργήσουν τήν

ΤΕΤΑΡΤΗ τῆς Διακαινησίμου

15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ!

Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥ ΡΑΣΟΥ ΕΙΣ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ‘21

+ ΠΡΩΤΟΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ  ΜΕΤΑΛΛΗΝΟΥ

Ἡ συμμετοχὴ τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου καὶ γενικὰ ὅλου τοῦ Ράσου στὸν πανεθνικὸ Ἀγῶνα τοῦ '21 ἦταν ἀδύνατη χωρὶς μία πολὺ δύσκολη αὐθυπέρβαση. Καὶ ἡ αὐθυπέρβαση αὐτὴ δὲν ἔχει σχέση, ὅπως θὰ δεχόταν ἡ ἀντικληρικὴ προπαγάνδα, μὲ κάποια ἐθελοδουλία ἢ ἀδιαφορία γιὰ τὸ Γένος. Ἀντίθετα, σχετιζόταν ἄμεσα μὲ τὴν γνήσια καὶ αὐθεντικὴ ἀποκατάστασή του. Ἄς θυμηθοῦμε ἐδῶ τὸ βαθύτερο στόχο τῆς Ἐθναρχίας καὶ τοῦ Κλήρου μέσῳ τῆς «περιορισμένης συνεργασίας» μὲ τὸν κατακτητή. Ἦταν ἡ ἀνάσταση ὄλου τοῦ Ρωμαίικου, δηλαδὴ τῆς αὐτοκρατορίας τῆς Ρωμανίας, μὲ τὴν παλαιὰ ἔκταση καὶ εὔκλειά της. Αὐτὸ ἐννοοῦσε ὁ Πατροκοσμᾶς λέγοντας συχνά: «αὐτὸ μιὰ μέρα θὰ γίνει ρωμαίϊκο». Αὐτὸ ἐννοοῦσε καὶ ὁ Ρήγας Βελεστινλής, ἔστω καὶ σὲ ἕνα ἄλλο ἰδεολογικὸ πλαίσιο, ὅταν ἔλεγε στὸ «Θούριό» του: «Βούλγαροι κι Ἀρβανῖτες καὶ Σέρβοι καὶ Ρωμηοί, ἀράπηδες καὶ ἄσπροι, μὲ μιὰ κοινὴ ὁρμή, γιὰ τὴν ἐλευθερίαν νὰ ζώσωμεν σπαθί». Μετὰ τὸ κίνημα τοῦ Ἀλ. Ὑψηλάντη θὰ ἀλλάξει αὐτὸς ὁ ρωμαίικος-οἰκουμενικὸς στόχος τοῦ Ρήγα καὶ τῶν Κολλυβάδων, ποὺ ἦταν ὁ στόχος τῆς Ἐθναρχίας . Ἀπὸ τὴ μεγαλοϊδεατικὴ ἰδεολογία τοῦ Γένους θὰ ἐνταχθεῖ ὁ Ἀγῶνας στὸ πλαίσιο τῆς ἀρχῆς τῶν ἐθνοτήτων -καρποῦ τῆς Γαλλικῆς Ἐπαναστάσεως-, στοχεύοντας ὄχι πιὰ στὴν ἀνασύσταση τῆς αὐτοκρατορίας, ἀλλὰ στὴ δημιουργία ἐνὸς μικροῦ ἀνεξάρτητου κράτους, στὸ ὁποῖο θὰ «στριμωχνόταν» κυριολεκτικὰ (πρβλ. τὸ 1922) τὸ Ἑλληνικὸ Ἔθνος. Αὐτὸ τὸ πέρασμα ἀπὸ τὴ Ρωμαίϊκη Οἰκουμένη στὸ Ἑλληνικὸ κράτος ἰσοδυναμοῦσε μὲ θάψιμο τῆς Ρωμηοσύνης. Ἔτσι ὁ ἀγῶνας τοῦ '21 ἐντάχθηκε στὰ σχέδια τῶν Μεγάλων Δυνάμεων τῆς Εὐρώπης γιὰ τὴν αὐτοκρατορία τῆς Ρωμανίας. Στὶς εὐρωπαϊκὲς αὐλές, ὅπως λ.χ. τοῦ Ναπολέοντος, καθορίσθηκε ὁ χαρακτῆρας τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως, ποὺ δὲν θὰ ἔχει πιὰ ρωμαίικο-οἰκουμενικὸ χαρακτῆρα, ἀλλὰ στενὰ ἐθνικὸ καὶ κατ’ οὐσίαν «ἀρχαιοελληνικό». Θὰ εἶναι ἐπανάσταση τῶν Ἑλλήνων τοῦ Ἑλλαδικοῦ Θέματος ὄχι μόνο ἐναντίον τῶν Τούρκων, ἀλλὰ καὶ ἐναντίον τῆς Ρωμαϊκῆς Ἐθναρχίας, ὡς συνέχειας τῆς «Ρωμαϊκῆς Βασιλείας» τῶν «Βυζαντινῶν». Τὸ πραξικοπηματικὸ Αὐτοκέφαλο τῆς Ἑλλαδικῆς Ἐκκλησίας (1833) εἶναι ἡ ἁπτὴ ἐπιβεβαίωση αὐτῶν τῶν ξενόφερτων προσανατολισμῶν. Ἡ συμμετοχή, συνεπῶς, τοῦ Ράσου -καὶ μάλιστα τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου- στὸν Ἀγῶνα ὑπῆρξε δεῖγμα ὑψηλῆς αὐθυπερβάσεως καὶ αὐτοθυσίας, ἀφοῦ ἦταν πιὰ φανερό, ὅτι ὁ Ἀγῶνας εἶχε σαφῶς ἀντιρωμαίϊκο καὶ ἀντιεθναρχικὸ χαρακτῆρα, στρεφόμενο καὶ κατὰ τοῦ Πατριάρχου, ὡς Ἐθνάρχου τῶν Ρωμηῶν . Ἡ συμμετοχὴ δὲ αὐτὴ ὁμολογεῖται ἀπὸ ἐκείνους, ποὺ τὴν ἔζησαν σ’ ὅλη τὴ διάρκεια τοῦ Ἀγῶνα καὶ ἦταν σὲ θέση νὰ τὴν ἐπιβεβαιώσουν. «Πλησίον εἰς τὸν Ἱερέα -ἔλεγε ὁ Θ. Κολοκοτρώνης- ἦτο ὁ λαϊκός, καθήμενοι εἰς ἕνα σκαμνί, Πατριάρχης καὶ τζομπάνης, ναύτης καὶ γραμματισμένος, ἰατροί, κλεφτοκαπεταναίοι, προεστοὶ καὶ ἔμποροι».

Θέμα: «Περί τῶν Ἱερατικῶν Κλήσεων»

Πρός
τό Χριστεπώνυμο Πλήρωμα
τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος

Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά,

Κατά τήν Γ΄ Κυριακή τῶν Νηστειῶν, τῆς Σταυροπροσκυνήσεως, ἡ Ἐκκλησία μας προβάλλει στό κέντρο τῆς λατρευτικῆς καί πνευματικῆς ζωῆς τόν Τίμιο καί Ζωοποιό Σταυρό. Τόν θέτει πρός προσκύνηση στό μέσον τῆς Ἁγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς ὡς σημεῖο ἐνισχύσεως καί πνευματικοῦ προσανατολισμοῦ, ὄχι σάν σύμβολο ἧττας καί πόνου, ἀλλά ὡς σημεῖο νίκης, ἐλπίδας καί ζωῆς. Ὁ Σταυρός ὑπενθυμίζει ὅτι ὁ δρόμος τῆς θυσίας δέν ὁδηγεῖ στήν ἀπώλεια, ἀλλά στό φῶς τῆς Ἀναστάσεως, καί ὅτι μέσα ἀπό τήν ταπείνωση καί τήν ἐμπιστοσύνη στόν Θεό γεννιέται ἡ ἀληθινή χαρά.

Στό φῶς αὐτό ἀποκαλύπτεται τό μέτρο τῆς ἀγάπης, τῆς προσφορᾶς καί τῆς εὐθύνης. Ἐκεῖ ἐντάσσονται καί οἱ ἱερατικές κλήσεις, ὡς ἐλεύθερη καί συνειδητή ἀπάντηση στό κάλεσμα τοῦ Χριστοῦ. Ἡ Ἱερωσύνη δέν ἀποτελεῖ ἀνθρώπινη φιλοδοξία οὔτε προσωπική καταξίωση, ἀλλά χάρισμα καί διακονία σταυρική, προσφορά ζωῆς πρός τόν Θεό καί τόν ἄνθρωπο. Ὁ νέος πού αἰσθάνεται μέσα του αὐτήν τήν κλήση καλεῖται νά βαδίσει τόν δρόμο τῆς εὐθύνης μέ πίστη, ἐλευθερία καί ἀγάπη.

Ἡ Ἐκκλησία μας, μιλᾶ μέ ἐμπιστοσύνη καί πατρική στοργή στούς νέους ἀνθρώπους πού ἀναζητοῦν νόημα ζωῆς, πού ἀγωνιοῦν γιά τό μέλλον τῆς πατρίδας μας καί πού δέν συμβιβάζονται μέ μιά πορεία χωρίς προσανατολισμό. Σέ νέους πού ἀγαποῦν τόν Χριστό, σέβονται τήν παράδοση, νιώθουν βαθιά δεμένοι μέ τίς ρίζες τοῦ πολιτισμοῦ μας καί ἐπιθυμοῦν νά προσφέρουν οὐσιαστικά στήν κοινωνία, μέσα σέ ἕνα κόσμο ἀβεβαιότητας καί πνευματικῆς κόπωσης.
Ἡ Ἱερωσύνη δέν ἀποτελεῖ φυγή ἀπό τή ζωή, οὔτε ἀπομάκρυνση ἀπό τήν κοινωνία. Ἀντιθέτως, εἶναι βαθιά καί ὑπεύθυνη συμμετοχή σέ αὐτήν. Ὁ ἱερέας ζεῖ μέσα στόν κόσμο, ἀφουγκράζεται τίς ἀγωνίες τῶν νέων, στηρίζει τίς οἰκογένειες, παρηγορεῖ τόν πόνο, στέκεται δίπλα στόν ἄνθρωπο, στίς χαρές καί στίς δοκιμασίες του. Εἶναι λειτουργός τῆς Ἐκκλησίας καί ταυτόχρονα λειτουργός τῆς κοινωνίας, γέφυρα πίστεως καί ζωῆς, παρουσίας καί ἐλπίδας.

Σέ μιά ἐποχή ὅπου πολλοί νέοι αἰσθάνονται ὅτι τό μέλλον εἶναι ἀβέβαιο καί ἡ προσφορά δύσκολη, ἡ Ἐκκλησία προτείνει ἕνα δρόμο ζωῆς μέ ποιότητα, βάθος καί ἐσωτερική πληρότητα. Ὁ νέος πού ἀκούει μέσα του τήν κλήση τῆς Ἱερωσύνης δέν ἀρνεῖται τή χαρά καί τήν εὐτυχία. Τίς βιώνει σέ βάθος, μέσα ἀπό τή σχέση μέ τόν Θεό καί τήν ἀνιδιοτελῆ προσφορά στόν ἄνθρωπο. Ἡ ἱερατική ζωή, ὅταν βιώνεται μέ ἐλευθερία καί ἀγάπη, χαρίζει πρῶτον εἰρήνη καρδιᾶς, δεύτερον χαρά οὐσιαστική καί τρίτον αἴσθηση σκοποῦ.

Ἀπευθυνόμαστε, λοιπόν, σήμερα στούς νέους Ἕλληνες Ὀρθοδόξους καί τούς προτείνουμε νά ἀκούσουν τή φωνή τοῦ Θεοῦ μέσα τους πού τούς προσκαλεῖ νά πλησιάσουν τό Ἱερό Βῆμα, νά ἀνέβουν τά σκαλιά τῆς Ὡραίας Πύλης καί νά χειροτονηθοῦν ἱερεῖς μέ φόβο καί ἀγάπη γιά νά ὑπηρετήσουν τόν ἑαυτό τους, τίς οἰκογένειές τους καί τήν κοινωνία μας μέ τήν προσευχή καί τήν τέλεση τῶν μυστηριακῶν πράξεων τῆς Ἐκκλησίας. Ὁμοίως, ἀπευθυνόμαστε τόσο στίς νέες γυναῖκες, ὅσο καί στίς συζύγους, νά μή δυσκολέψουν τούς συζύγους τους στήν ἀπόφαση αὐτή, ἀλλά νά τούς παρακινήσουν.

Μέσα σέ αὐτήν τήν πραγματικότητα, ἡ φωνή τοῦ Κυρίου ἀκούγεται πάντοτε ἐπίκαιρη καί δυνατή: «Ὁ μέν θερισμός πολύς, οἱ δέ ἐργάται ὀλίγοι». Τά λόγια αὐτά δέν ἀποτελοῦν ἁπλή διαπίστωση, ἀλλά πρόσκληση εὐθύνης πρός ὁλόκληρο τό ἐκκλησιαστικό σῶμα. Ἡ Ἐκκλησία ἔχει ἀνάγκη ἀπό νέους ἐργάτες, ἀπό νέους ἀνθρώπους μέ πίστη, ὑπακοή, ἦθος καί ἀγάπη, πού θά σταθοῦν μέ θυσιαστικό φρόνημα στόν στίβο τῆς ζωῆς καί θά διακονήσουν τόν ἄνθρωπο μέσα στίς προκλήσεις τῆς σύγχρονης κοινωνίας.

Ἡ Ἐκκλησία καί ἡ κοινωνία δέν βρίσκονται σέ ἀντίθεση. Ὁ ἱερέας καλεῖται νά ὑπηρετεῖ καί τίς δύο μέ συνέπεια καί ἐκκλησιαστικό φρόνημα. Νά σέβεται τήν παράδοση καί ταυτόχρονα νά συνομιλεῖ μέ τή σύγχρονη πραγματικότητα. Νά ἐμπνέει μέ τό παράδειγμά του, νά ἑνώνει καί νά καλλιεργεῖ τήν ἐλπίδα σέ ἕνα κόσμο πού διψᾶ γιά ἀλήθεια, σταθερότητα καί νόημα.

Ἀδελφοί μας,
ἡ Ἐκκλησία προσεύχεται γιά τούς νέους πού ἀναζητοῦν τόν δρόμο τους καί καλεῖ ὅσους ἀκοῦν μέσα στή συνείδησή τους τή φωνή τοῦ Χριστοῦ νά μή φοβηθοῦν. Νά Τόν ἐμπιστευθοῦν καί νά προσφέρουν τή ζωή τους ὡς δῶρο ἀγάπης στήν Ἐκκλησία καί στήν κοινωνία. Εἴθε ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός νά φωτίζει τόν δρόμο κάθε νέου ἀνθρώπου καί νά χαρίζει στήν Ἐκκλησία Του ἄξιους, χαρούμενους καί θεοφόρους λειτουργούς.

Μετά πατρικῶν εὐχῶν καί ἀγάπης ἐν Κυρίῳ

† Ὁ Ἀθηνῶν Ι Ε Ρ Ω Ν Υ Μ Ο Σ, Πρόεδρος
† Ὁ Χαλκίδος Χρυσόστομος
† Ὁ Νέας Σμύρνης Συμεών
† Ὁ Κερκύρας, Παξῶν καί Διαποντίων Νήσων Νεκτάριος
† Ὁ Μεσογαίας καί Λαυρεωτικῆς Νικόλαος
† Ὁ Πατρῶν Χρυσόστομος
† Ὁ Κυθήρων καί Ἀντικυθήρων Σεραφείμ
† Ὁ Λαγκαδᾶ, Λητῆς καί Ρεντίνης Πλάτων
† Ὁ Καστορίας Καλλίνικος
† Ὁ Πολυανῆς καί Κιλκισίου Βαρθολομαῖος
† Ὁ Δράμας Δωρόθεος
† Ὁ Παραμυθίας, Φιλιατῶν καί Γηρομερίου Σεραπίων
† Ὁ Φλωρίνης, Πρεσπῶν καί Ἐορδαίας Εἰρηναῖος

Ὁ Ἀρχιγραμματεύς
† Ὁ Σκιάθου Ἰωάννης

Ἐν Κηφισιᾷ, τῇ 16^ῃ Φεβρουαρίου 2026

Πρός

Tούς Εὐλαβεστάτους Ἱερεῖς, Μοναχούς καί Μοναχές

καί τούς εὐσεβεῖς χριστιανούς

τῆς Μητροπολιτικῆς μας Περιφερείας.

Ἀγαπητοί πατέρες καί ἀδελφοί,

«Ἀνέτειλε το ἔαρ τῆς νηστείας, καί τό ἄνθος τῆς μετανοίας, ἁγνίσωμεν οὖν ἑαυτούς ἀδελφοί, ἀπό παντός μολυσμοῦ, τῷ φωτοδότῃ ψάλλοντες, εἴπωμεν, Δόξα σοι μόνε φιλάνθρωπε». (Ἀπόστιχο Ἰδιόμελο. Ἦχος γ'. Τετάρτη ἑσπέρας τῆς Τυρινῆς)

Ἀνέτειλε ἡ ἄνοιξη τῆς νηστείας, ἡ εὐλογημένη περίοδος τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, καί μέ αὐτήν ἡ εὐκαιρία γιά κάθαρση καί μεταμόρφωση. Καιρός μετανοίας· καιρός ἐγκρατείας· καιρός μυστικῆς κοινωνίας μετά τοῦ Θεοῦ. Μπροστά μας ἀνοίγεται δρόμος ἀσκήσεως καί προσευχῆς· δρόμος φωτός· πορεία ἀπό τήν σκοτεινή νύχτα τῆς πτώσεως στήν ἑωθινή ἀνατολή τῆς Ἀναστάσεως.

Ἡ ψυχή μοιάζει μέ κῆπο, πού ὁ γεωργός καλεῖται νά καλλιεργήσει. Ἐάν ἀφήσει τή γῆ ἄκαρπη, τά ἀγριόχορτα τῶν παθῶν θά φυτρώνουν καί θά πνίγουν κάθε καλό βλαστάρι. Ἐάν, ὅμως, ποτίσει μέ τά δάκρυα τῆς μετανοίας, ἐάν ἀνασκάψει μέ τήν προσευχή, ἐάν σπείρει σπόρους ἀρετῆς, τότε ὁ κῆπος θά γεμίσει εὐωδιαστά ἄνθη, πού θά προσφέρονται ὡς θυσία εὐπρόσδεκτη στόν Κύριο.

«Καθάρωμεν ἑαυτούς ἀδελφοί» ὡς ἄλλοι προσκυνητές πορευόμενοι πρός τήν Ἁγία Πόλη, ἀποθέτοντες κάθε βάρος πού μᾶς καθηλώνει στή γῆ. Ἄς ἀποτινάξουμε τά δεσμά τῆς φιληδονίας, τῆς ἀκηδίας, τῆς κατακρίσεως. Ἄς τρέξουμε ἐλαφροί τήν ὁδό τῆς ἀρετῆς. Ἄς πλουτίσουμε μέ νηστεία, μέ προσευχή, μέ ἐλεημοσύνη. Ἄς θυμηθοῦμε ὅτι ἡ ἀληθινή νηστεία δέν εἶναι ἁπλῶς ἡ στέρηση τῆς τροφῆς, ἀλλά ἡ κάθαρση καρδίας καί λογισμῶν. Δέν ἀρκεῖ νά μήν τρῶμε, πρέπει νά τρέφουμε. Δέν φθάνει νά μήν κρίνουμε, πρέπει νά συγχωροῦμε. Δέν ἀρκεῖ νά σωπαίνουμε, πρέπει νά προσευχόμαστε.

Ἡ Μεγάλη Τεσσαρακοστή εἶναι ἡ ἔρημος πού μᾶς ὁδηγεῖ στήν Ἐπαγγελία. Δοκιμάζεται ἡ ὑπομονή, ἐξετάζεται ἡ πίστη, ἀποκαλύπτεται ἡ ἀδυναμία μας. Ἀλλά ὁ Θεός δέν μᾶς ἀφήνει ὀρφανούς. Δίδει τό μάννα τοῦ Λόγου του· προσφέρει τήν δροσιά τῆς Χάριτος· χαρίζει τό φῶς τῆς Ἐκκλησίας, πού φωτίζει τήν ὁδό μας.

Στό τέλος του δρόμου ἡ Ἀνάσταση. Ἡ νίκη τῆς ζωῆς ἐπάνω στόν θάνατο. Ἡ βεβαίωση ὅτι ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ δέν ἔχει ὅρια. Ὅτι ἡ πτώση δέν εἶναι τελευταία, ἀλλά ὁ ἀγῶνας γιά τήν ἔγερση. Ὅτι ὁ Σταυρός δέν εἶναι ἀπώλεια, ἀλλά ἡ ὁδός πρός τήν δόξα.

Ἀδελφοί, ἄς βαδίσουμε μέ θέρμη, ἄς κρατήσουμε τήν λαμπάδα τῆς πίστεως ἀναμμένη, ἄς προχωρήσουμε μέ θάρρος. Καί, ὅταν φθάσουμε στήν ἡμέρα τῆς Λαμπρῆς, ἄς ἀναφωνήσουμε μέ ὅλη μας τήν ψυχή: «Χριστός Ἀνέστη!»

Καλή καί εὐλογημένη Ἁγία καί Μεγάλη Τεσσαρακοστή.

Μέ πολλή ἐν Χριστῷ πατρική ἀγάπη

Ὁ Μητροπολίτης

† Ὁ Κηφισίας, Ἀμαρουσίου, Ὠρωποῦ καί Μαραθῶνος Κύριλλος

Ἔφθασε καιρὸς, ἡ τῶν πνευματικῶν ἀγώνων ἀρχὴ, ἡ κατὰ τῶν δαιμόνων νίκη, ἡ πάνοπλος ἐγκράτεια, ἡ τῶν Ἀγγέλων εὐπρέπεια, ἡ πρὸς Θεὸν παρρησία˙ δι΄αὐτῆς γὰρ Μωϋσῆς, γενόμενος τῷ Κτίστῃ συνόμιλος, καὶ φωνὴν ἀοράτων, ἐν ταῖς ἀκοαῖς ὑπεδέξατο, Κύριε, δι΄αὐτῆς ἀξίωσον καὶ ἡμᾶς, προσκυνῆσαί σου τὰ Πάθη καὶ τὴν ἁγίαν Ἀνάστασιν, ὡς φιλάνθρωπος.

Ἡ Μεγάλη Τεσσαρακοστή, ἀρχίζει ἀπὸ τὴν Δευτέρα τῆς Α΄ Ἑβδομάδος τῶν Νηστειῶν (Καθαρὰ Δευτέρα–Καθαρὰ Ἑβδομὰς) καὶ τελειώνει τὴν Παρασκευὴ τῆς ΣΤ΄ Ἑβδομάδος (πρὸ τῶν Βαΐων). Τὰ τροπάρια αὐτῆς τῆς τελευταίας μέρας στὸ «Τριώδιο», φανερώνουν «τὴν πλήρωσιν τῆς ψυχοφελοῦς Τεσσαρακοστῆς» καὶ τὴν ἀναμονὴ τῆς «ἁγίας ἑβδομάδας τοῦ Πάθους». Εἶναι περίοδος νηστείας, προσευχῆς, ἐγκράτειας, περισυλλογῆς ποῦ μᾶς προετοιμάζει γιὰ τὴ Μεγάλη Ἑβδομάδα καὶ τὴν Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου. Ὀνομάζεται Τεσσαρακοστὴ γιατί θεσμοθετήθηκε κατὰ μίμηση τῆς σαραντάμερης νηστείας τοῦ Κυρίου μας (Ματθ. δ΄, 2), ὡς καὶ τῶν σαραντάμερων νηστειῶν τῶν Προφητῶν Μωϋσέως ( Ἐξοδ. λδ΄, 28) καὶ Ἡλιοῦ (Γ΄ Βασ. ιθ΄ 8). Ἐπίσης λέγεται Μεγάλη γιὰ νὰ ξεχωρίζει ἀπὸ τὴ νηστεία τῶν Χριστουγέννων.

Ἡ νηστεία τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς  ἀνάγεται ἤδη στοὺς ἀποστολικοὺς χρόνους καί μαζὶ μὲ τὴ νηστεία τῆς Τετάρτης καὶ τῆς Παρασκευῆς, εἶναι οἱ ἀρχαιότερες καὶ μόνες νηστεῖες, ποῦ ἐπικυρώθηκαν μὲ Κανόνες Οἰκουμενικῆς Συνόδου (ξθ΄ Ἁγ. Ἀποστ., ε΄ τῆς Α΄, β΄, κθ΄ καὶ πθ΄ τῆς ΣΤ΄). Εἶναι αὐστηρή, ἄνευ καταλύσεως «οἴνου καὶ ἐλαίου». Λάδι καὶ κρασὶ καταλύουμε μόνο τὰ Σάββατα καὶ τὶς Κυριακὲς. 
Ψάρι καταλύουμε κατὰ τὴν ἑορτὴ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου.
Κατὰ τὴ διάρκεια τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς τὰ ἀπογεύματα, τελεῖται ἡ ἀκολουθία τοῦ Μεγάλου Ἀποδείπνου, ποῦ περιέχει ψαλμούς, τροπάρια καὶ εὐχές. Γνωστὸ εἶναι τὸ τροπάριο «Κύριε τῶν Δυνάμεων». 
Κάθε Τετάρτη καὶ Παρασκευὴ  τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆ τελεῖται Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία. Ὀνομάζεται ἔτσι γιατί τὰ Τίμια Δῶρα, ὁ Ἄρτος καὶ ὁ Οἴνος ἔχουν προαγιαστεῖ κατὰ τὴ Θεία Λειτουργία τῆς Κυριακῆς πού προηγήθηκε καὶ εἶναι πιὰ Σῶμα καὶ Αἷμα Χριστοῦ, τὰ ὁποία προσφέρονται πρὸς μετάληψη. Κάθε Παρασκευὴ ψάλλεται ὁ Ἀκάθιστος ὕμνος πρὸς τὴν Παναγία. Ψάλλονται κάθε φορά ἕξι οἶκοι καὶ τὴ πέμπτη Παρασκευὴ ὅλοι μαζί.

Α΄ ΚΥΡΙΑΚΗ ΝΗΣΤΕΙΩΝ - ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

Λέγεται  Κυριακή τῆς Ὀρθοδοξίας, γιατί γιορτάζουμε τὴν ἀναστήλωση τῶν ἁγίων Εἰκόνων καὶ τὸν θρίαμβο τῆς Ὀρθοδόξου Πίστεως κατὰ τῆς φοβερῆς αἱρέσεως τῶν Εἰκονομάχων, τῶν αἱρετικῶν δηλαδὴ ἐκείνων ποὺ δὲν ἐδέχοντο νὰ τιμοῦν τὶς ἅγιες Εἰκόνες. Τὸ «Ὡρολόγιο» τῆς Ἐκκλησίας γράφει: Γιὰ ἑκατὸ καὶ πλέον χρόνια διαταράχθηκε ἡ Ἐκκλησία μὲ διωγμοὺς ἀπὸ κακοδόξους εἰκονομάχους. Πρῶτος ὑπῆρξε ὁ αὐτοκράτορας Λέων ὁ Ἴσαυρος καὶ τελευταῖος ὁ Θεόφιλος, ἄνδρας τῆς ἁγίας Θεοδώρας, ἡ ὁποία μετὰ τὸ θάνατο τοῦ συζύγου τῆς ἀνέλαβε τὴν ἐξουσία καὶ στερέωσε πάλι τὴν Ὀρθοδοξία μαζὶ μὲ τὸν Πατριάρχη Μεθόδιο. Ἡ Βασίλισσα Θεοδώρα διακήρυξε δημόσια ὅτι ἀσπαζόμεθα τὶς Εἰκόνες, ὄχι λατρευτικά, οὔτε ὡς Θεούς, ἀλλὰ ὡς εἰκόνες τῶν ἀρχετύπων. Τὴν πρώτη Κυριακὴ τῶν νηστειῶν τὸ ἔτος 843, ἡ Θεοδώρα μαζὶ μὲ τὸ γιὸ της αὐτοκράτωρα Μιχαήλ, λιτάνευσαν καὶ ἀνεστήλωσαν τὶς ἅγιες εἰκόνες μαζὶ μὲ τὸν κλῆρο καὶ τὸ λαό. Ἀπὸ τότε ἑορτάζουμε κάθε χρόνο τὴν ἀνάμνηση αὐτοῦ τοῦ γεγονότος γιατί καθωρίσθηκε ὁριστικὰ ὅτι δὲν λατρεύουμε τὶς Εἰκόνες, ἀλλὰ τιμοῦμε καὶ δοξάζουμε ὅλους τούς Ἁγίους ποὺ εἰκονίζουν καὶ λατρεύουμε μόνο τὸν ἐν Τριάδι Θεό. Τὸν Πατέρα, τὸν Υἱὸ καὶ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα καὶ κανένα ἄλλο εἴτε Ἅγιο εἴτε Ἄγγελο.

Ἀπὸ τὶς  1 Φεβρουαρίου μέχρι τις 11 Απριλίου μὲ τὶς ἱερὲς Εὐαγγελικὲς περικοπὲς καὶ τὰ θαυμάσια κατανυκτικὰ τροπάρια τῶν ἁγίων αὐτῶν ἡμερῶν τοῦ Τριωδίου, μὲ τὰ ὁποῖα εἶναι γεμάτες οἱ ἱερὲς Ἀκολουθίες, ­προετοιμάζονται οἱ ψυχές μας γιὰ νὰ ζήσουμε θεάρεστα τὴν πιὸ μεγάλη ἑορτὴ τῆς Ὀρθοδοξίας μας, τὴν Ἀνάσταση.
Ἐκεῖνο ποὺ τονίζει εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τὸ Τριώδιο εἶναι ἡ συντριβή, τὸ ­χτύπημα τοῦ ἐγωισμοῦ καὶ ἡ ­συναίσθηση τῆς ἁ­­­μαρτωλότητός μας, ὅπως αὐτὸ ­φαίνεται πολὺ παραστατικὰ μὲ τὴν Παραβολὴ τοῦ Τελώνου καὶ Φαρισαίου. Ἂν δὲν χτυπήσουμε σὰν χταπόδι, θὰ λέγαμε ἁπλά, τὸν ἐγωισμό μας, αὐτὸ τὸ θηρίο ποὺ τὸ κρύβουμε μέσα μας κληρο­νομιὰ ἀπὸ τοὺς ­Πρωτοπλάστους, ποὺ μπολιάστηκαν μ’ αὐτὸ ἀπὸ τὸν μισάνθρωπο Σατανᾶ, δὲν μποροῦμε νὰ κάνουμε βῆμα στὸν ἀνηφορικὸ δρόμο τῆς ἀρετῆς καὶ τοῦ ἁγιασμοῦ μας. Γιατί; Διότι ὁ ἐγωι­σμὸς ἐμποδίζει τὴ Χάρη τοῦ Θε­­­­οῦ νὰ μᾶς ἐπισκιάσει. Ὁ ἐγωισμός μας φράζει τὸν ἀ­­­γωγὸ τῆς ­Χάριτος τοῦ Θεοῦ πρὸς τὴν ψυ­­χή μας. Καὶ χω­ρὶς τὴ Χάρη τοῦ Θεοῦ δὲν εἴμαστε ἱκανοὶ νὰ νικήσουμε τὶς ­ἀδυναμίες, τὰ ­ἐλαττώματα καὶ τὰ πάθη μας. Τὸ εἶπε ὁ ἴδιος ὁ Θεάν­θρωπος: «Χωρὶς ἐ­­­μοῦ οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν» (Ἰω. ιε΄ 5).
Εἶναι σὰν νὰ χτίζουμε σπίτι στὴν ἄμ­μο, ἂν ἀφήνουμε ἀπολέμητο, ἀχτύπητο τὸν ἐγωισμό μας καὶ νομίζουμε ὅτι εἴμαστε καλοὶ χριστιανοί. Αὐτὸ ἔπαθε ὁ Φαρισαῖος τῆς Παραβολῆς. Ἐνῶ πρόσεχε στὴ ζωή του καὶ τηροῦσε τὶς διατάξεις τοῦ Μωσαϊκοῦ Νόμου, ἐπειδὴ ἄφησε ἐλεύθερο τὸ θηρίο τοῦ ­ἐγωισμοῦ μέσα του, τελικὰ τὸ θηρίο τὸν κατέφαγε, τὰ ἔχασε ὅλα, ὅλους τοὺς κόπους γιὰ τὴν ἐφαρμογὴ τῶν διατάξεων τοῦ Νόμου. Ἀντίθετα ὁ Τελώνης, ἐπειδὴ ζήτησε ταπεινὰ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ, δικαιώθηκε.
Γι’ αὐτὸ ἡ Ἐκκλησία βάζει στὴν ἀρχὴ τῆς κατανυκτικῆς αὐτῆς περιόδου αὐτὸ τὸ ­παράδειγμα, τὸ ἀρνητικὸ τοῦ Φαρισαίου καὶ τὸ θετικὸ τοῦ Τελώνη. Γιὰ νὰ μᾶς παρακινήσει ἔντονα νὰ ἀγωνιζόμαστε συστηματικὰ μὲ τὴ βοήθεια τοῦ Θεοῦ ἐναντίον τοῦ ἐγωισμοῦ μας καὶ νὰ καλλιεργοῦ­με τὴν ταπείνωση μὴ λησμονώντας ὅτι εἴ­μαστε ἁμαρτωλοί. Νὰ συναισθα­νόμαστε βαθιὰ μέσα μας τὴν ἁμαρτωλό­τητά μας, ὅπως ὁ Τελώνης τῆς Παραβολῆς, καὶ νὰ καταφεύγουμε στὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ.
Μᾶς βοηθεῖ δὲ σ’ αὐτὴ τὴ συναίσθη­ση τῆς ἁμαρτωλότητός μας ἡ Ἐκκλησία μας μὲ τοὺς ὑπέροχους ὕ­­­­­μνους ποὺ ἀκούγον­ται ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τοῦ Τριωδίου ὅπως: «Τῆς ­μετανοίας ἄ­­­­νοιξόν μοι πύλας, Ζωοδότα…», «Τῆς ­σωτηρίας εὔθυνόν μοι τρίβους, ­Θε­­­ο­τόκε· αἰσχραῖς γὰρ κατερρύπωσα τὴν ψυχὴν ­ἁμαρτίαις…», «Τὰ πλήθη τῶν ­πεπραγμένων μοι δει­νῶν ἐννοῶν ὁ τά­λας, τρέμω τὴν φοβε­ρὰν ἡμέραν τῆς κρίσεως…». Αὐτοὶ οἱ ὕμνοι ­ἀκούγονται σ’ ὅλη σχεδὸν τὴν περίοδο τοῦ ­Τριωδίου καὶ κατανύσσουν τὴν ψυχή μας.
Συγχρόνως προβάλλει τώρα ἡ ἁγία μας Ἐκκλησία καὶ μεγάλα παραδείγματα μετανοίας ὅπως αὐτὰ τῆς μετανοίας τοῦ ἀσώτου υἱοῦ καὶ τῆς ὁσίας Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας. Ἀλλὰ καὶ ὁ σπουδαῖος ὕμνος τῆς μετανοίας, ποὺ εἶναι ὁ περίφημος Μέγας Κανὼν τοῦ ἁγίου Ἀνδρέου Κρήτης, μᾶς δείχνει τί σημαίνει μετάνοια καὶ ὅτι ποτὲ δὲν εἶναι ἀργὰ γιὰ τὸν ἁμαρτωλό, ὅταν ὑπάρχει μετάνοια εἰλικρινής. Ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ εἶναι πέλαγος ἀπέραντο χωρὶς ἀκτὲς καὶ πυ­θμένα καὶ μπορεῖ νὰ ἀναστήσει κάποιον ποὺ ἦταν ψυχικὰ νεκρός, ὥστε νὰ ἀναζήσει πνευματικά, ὅπως ἔγινε μὲ τὸν ἄ­­­­σωτο καὶ μὲ τόσους καὶ τόσους ὁμοίους του.
Ὁ δρόμος τοῦ Τριωδίου κάποτε μᾶς παρουσιάζεται ἴσως δύσκολος. Γι’ αὐ­τὸ ἡ Ἐκ­κλησία μας, γιὰ νὰ μᾶς ­ἐνισχύσει, ὑ­­ψώνει στὸ μέσον τῆς Μεγάλης Τεσσαρα­κοστῆς τὸν Τίμιο Σταυρό, γιὰ νὰ συνεχί­σουμε μὲ ἀνανεωμένες δυνάμεις τὸν κα­λὸν ἀγώνα.
Τὴν ἴδια περίοδο ἡ οὐράνια μορφὴ τῆς Παναγίας μας ἀλλάζει ἀμέσως τὴν ψυχική μας διάθεση. Μαζί της γιορτά­ζουμε ἕξι φορὲς Πάσχα πρὶν ἀπὸ τὸ Πάσχα. Σκιρτάει ἡ καρδιά μας ἀπὸ χαρὰ καὶ συγκίνηση ὅταν ­ψάλλουμε τὶς ­μέρες αὐτὲς τοῦ Τριωδίου τοὺς «Χαιρετισμούς» της. Καὶ πανηγυρίζουμε στὴν ἑορτὴ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ της. Τὴν νιώθουμε δίπλα μας. Θέλουμε νὰ ἀσπαστοῦμε τὴν ἱερὴ ­εἰκόνα της. Νὰ πάρουμε κάτι ἀπὸ τὴ Χάρη της. Ποθοῦμε ἐπίσης νὰ εἴμαστε μαζί της νοερὰ καὶ ὅταν πονεμένη θὰ στέκεται σιωπηλὴ κάτω ἀπὸ τὸν Σταυρὸ τοῦ Υἱοῦ καὶ Θεοῦ της. Ἀλλὰ λαχταροῦμε νὰ ἀφουγ­κραζόμαστε καὶ τοὺς χτύπους τῆς ἁγνῆς καρδιᾶς της ὅταν ὁ ἄγγελος θὰ τῆς ἀναφωνεῖ μὲ ἐνθουσιασμό: «Ἁγνὴ Παρθένε, χαῖρε καὶ πάλιν ἐρῶ, χαῖρε· ὁ σὸς Υἱὸς ἀνέστη τριήμερος ἐκ τάφου».
Τότε ὅμως τὸ Τριώδιο θὰ ἔχει ὁλοκλη­ρώσει τὴν ἀποστολή του. Τὸν λόγο πλέον θὰ τὸν ἔχουν οἱ ἀναστάσιμοι ὕ­­­­μνοι τοῦ χαρμόσυνου ­Πεντηκοσταρίου, ποὺ θὰ μᾶς ὑψώνουν στὰ οὐράνια.

Τρεις είναι οι τρόποι της προσοχής και της προσευχής, με τους οποίους η ψυχή ή υψώνεται ή γκρεμίζεται· υψώνεται όταν τους μεταχειρίζεται σε κατάλληλο καιρό, γκρεμίζεται όταν τους κατέχει παράκαιρα και ανόητα. Η νήψη λοιπόν και η προσευχή είναι δεμένες όπως η ψυχή με το σώμα και η μία χωρίς την άλλη δεν μπορεί να σταθεί. Αυτά τα δύο συνδέονται μεταξύ τους με δύο τρόπους. Πρώτα η νήψη αντιστέκεται στην αμαρτία, σαν εμπροσθοφυλακή, και κατόπιν ακολουθεί η προσευχή, η οποία θανατώνει παρευθύς και αφανίζει όλους εκείνους τους αισχρούς λογισμούς που εξουδετέρωσε πρωτύτερα η προσοχή· γιατί αυτή μόνη της δεν μπορεί να κάνει κάτι τέτοιο. Αυτή η δυάδα, δηλαδή η προσοχή και η προσευχή, είναι η πύλη της ζωής και του θανάτου, κι όταν με τη νήψη φυλάγομε καθαρή την προσευχή, βελτιωνόμαστε, ενώ όταν δεν προσέχομε και τη μολύνομε και τη διαφθείρομε, αυξανόμαστε στην κακία. Επειδή λοιπόν, όπως είπαμε, οι τρόποι της προσοχής και προσευχής είναι τρεις, πρέπει να πούμε και τα ιδιώματα του κάθε τρόπου ώστε, όποιος θέλει να βρει τη ζωή και να εργαστεί, να βεβαιωθεί από αυτές τις τρεις ξεχωριστές καταστάσεις και να διαλέξει το καλύτερο, και όχι από άγνοια να κρατήσει το χειρότερο και να διωχθεί έτσι από το καλύτερο.

Περί της πρώτης προσευχής

Της πρώτης προσευχής τα ιδιώματα είναι τα εξής. Όταν κανείς στέκεται σε προσευχή και σηκώνει στον ουρανό τα χέρια και τα μάτια και το νου του και σχηματίζει ο νους του θεία νοήματα και ουράνια κάλλη, ταξιαρχίες Αγγέλων και κατοικητήρια Αγίων και γενικά, όλα όσα άκουσε από τις Γραφές, αυτά στον καιρό της προσευχής τα συναθροίζει στο νου του και παρακινεί την ψυχή του σε θείο πόθο, ατενίζοντας σταθερά στον ουρανό, και μερικές φορές χύνοντας και δάκρυα από τα μάτια του, με αυτό τον τρόπο λίγο-λίγο υπερηφανεύεται η καρδιά του και επαίρεται, και του φαίνεται πως αυτά που γίνονται είναι από χάρη θεϊκή προς παρηγοριά του, κι εύχεται να βρίσκεται πάντοτε σε τέτοια εργασία.

Όλα αυτά είναι σημάδια της πλάνης, γιατί το καλό δεν είναι καλό, όταν δε γίνει με τρόπο καλό. Αν λοιπόν ένας τέτοιος άνθρωπος αποσυρθεί σε άκρα ησυχία, είναι αδύνατο να μην τρελαθεί· κι αν τύχει να μην πάθει κάτι τέτοιο, όμως είναι αδύνατο να αποκτήσει τις αρετές ή να φτάσει στην απάθεια. Με τούτο τον τρόπο πλανήθηκαν κι εκείνοι που βλέπουν φως αισθητά και νιώθουν κάποιες ευωδίες με την όσφρησή τους κι ακούνε φωνές κι άλλα πολλά παρόμοια. Και άλλοι από αυτούς δαιμονίστηκαν και γυρίζουν έξαλλοι από τόπο σε τόπο και από χώρα σε χώρα· άλλοι πάλι δεν κατάλαβαν αυτόν που μετασχηματίζεται σε άγγελο φωτός και πλανήθηκαν με το να τον δεχτούν κι έμειναν στο εξής αδιόρθωτοι ως το τέλος, χωρίς να δέχονται καμία συμβουλή από ανθρώπους. Άλλοι από αυτούς παρακινήθηκαν από το διάβολο που τους απάτησε και σκοτώθηκαν μόνοι τους, άλλοι δηλαδή γκρεμίστηκαν κι άλλοι κρεμάστηκαν. Και ποιος μπορεί να διηγηθεί όλες τις διάφορες μορφές της απάτης του διαβόλου; Πλην από αυτά που είπαμε, κάθε φρόνιμος άνθρωπος μπορεί να καταλάβει ποιο είναι το κέρδος από τον πρώτο τρόπο της προσοχής. Κι αν τύχει κανείς να μην πάθει αυτά που είπαμε, επειδή βρίσκεται μαζί με άλλους (γιατί αυτά τα παθαίνουν οι αναχωρητές που είναι μόνοι τους), όμως περνά όλη του τη ζωή απρόκοπος.

Περί της δεύτερης προσευχής

Η δεύτερη προσευχή είναι η εξής. Όταν ο νους συνάγει τον εαυτό του από όλα τα αισθητά και φυλάγεται από τις εξωτερικές αισθήσεις και συνάγει όλους τους λογισμούς, αλλά χωρίς να το καταλαβαίνει πορεύεται μάταια· και πότε εξετάζει τους λογισμούς του, πότε προσέχει στα λόγια της ικεσίας που λέει προς το Θεό· κι άλλοτε επαναφέρει στον εαυτό του τους λογισμούς που αιχμαλωτίστηκαν, ενώ άλλοτε, αφού κυριεύθηκε ο ίδιος από κάποιο πάθος, αρχίζει πάλι με βία να επιστρέφει στον εαυτό του. Έχοντας τούτο τον πόλεμο, δεν είναι δυνατό να ειρηνέψει αυτός ποτέ ή να λάβει το στέφανο της νίκης.

Γιατί ο τέτοιος άνθρωπος μοιάζει μ' εκείνον που κάνει πόλεμο μέσα στη νύχτα, ο οποίος ακούει τις φωνές των εχθρών και δέχεται πληγές από αυτούς, μα δεν μπορεί να δει καθαρά ποιοι είναι και από πού ήρθαν και πώς και γιατί τον πληγώνουν, επειδή το σκότος που έχει στο νου του προξενεί αυτή τη ζημία, και δεν είναι δυνατό ποτέ να γλυτώσει όποιος κάνει αυτόν τον πόλεμο από τους νοητούς εχθρούς του που τον συντρίβουν. Και υπομένει τον κόπο, αλλά χάνει το μισθό. Αλλά και εξαπατάται από την κενοδοξία, χωρίς να το καταλαβαίνει, και του φαίνεται πως είναι τάχα προσεκτικός· και καθώς κυριεύεται και εμπαίζεται από αυτή, συχνά καταφρονεί από υπερηφάνεια τους άλλους και τους κατηγορεί ως απρόσεκτους και συστήνει τον εαυτό του ως ποιμένα προβάτων, μοιάζοντας με τυφλό που υπόσχεται να οδηγεί άλλους τυφλούς.

Τούτος είναι ο δεύτερος τρόπος της προσευχής κι από αυτά μπορεί ο φιλόπονος να μάθει τη ζημία που προξενεί. Όμως η δεύτερη προσευχή είναι καλύτερη από την πρώτη, όπως η νύχτα με πανσέληνο από τη νύχτα χωρίς άστρα και φεγγάρι.

Περί της τρίτης προσευχής

Ιδού αρχίζομε να μιλάμε περί της τρίτης προσευχής. Αυτή είναι πράγμα παράδοξο και δυσκολοερμήνευτο· και σ' εκείνους που την αγνοούν, όχι μόνο είναι δυσκολοκατάληπτη, αλλά σχεδόν και απίστευτη, επειδή δεν συναντάται στους πολλούς· και καθώς νομίζω, αυτό το καλό έφυγε από μας μαζί με την υπακοή. Γιατί η υπακοή απαλλάσσει τον εραστή της από τις επιδράσεις του παρόντος πονηρού κόσμου και τον ελευθερώνει από μέριμνες και εμπαθείς προσκολλήσεις και τον κάνει πρόθυμο και άοκνο στον ζητούμενο σκοπό του, αν βέβαια αυτός έχει βρει απλανή οδηγό. Από ποια πρόσκαιρα δηλαδή θα νικηθεί ο νους εκείνου που με την υπακοή νεκρώθηκε για κάθε εμπαθή προσκόλληση στον κόσμο ή το σώμα του; Η, από ποια μέριμνα μπορεί να δεσμευθεί εκείνος που ανέθεσε κάθε μέριμνα της ψυχής και του σώματός του στο Θεό και στον πνευματικό του πατέρα και δε ζει πλέον για τον εαυτό του, ούτε επιθυμεί να είναι αρεστός σε ανθρώπους; Από αυτά, οι νοητές περικυκλώσεις των αποστατών δαιμόνων, οι οποίες σαν σχοινιά σύρουν το νου σε πολλούς και διάφορους λογισμούς, διαλύονται· και τότε ο νους μένει ελεύθερος και πολεμά με εξουσία και ερευνώντας τους λογισμούς των δαιμόνων τους αποδιώχνει με επιτηδειότητα και προσφέρει με καθαρή καρδιά τις προσευχές του στο Θεό. Αυτή είναι η αρχή της μοναχικής πολιτείας, κι όσοι δεν κάνουν τέτοια αρχή μάταια κοπιάζουν.

Η αρχή τώρα της τρίτης προσευχής δεν είναι να κοιτάζει κανείς στον ουρανό και να σηκώνει τα χέρια του και να συνάγει τους λογισμούς και να ζητά βοήθεια από τον ουρανό· αυτά, καθώς είπαμε, είναι ιδιώματα του πρώτου τρόπου της πλάνης. Μήτε πάλι, όπως στη δεύτερη προσευχή, ο νους αρχίζει να φυλάγεται από τις έξω αισθήσεις του και να μη βλέπει τους εσωτερικούς εχθρούς. Γιατί ένας τέτοιος βάλλεται από τους δαίμονες, μα δε βάλλει εναντίον τους· πληγώνεται, και δεν το ξέρει· πιάνεται αιχμάλωτος, και δεν μπορεί να αμυνθεί σ' αυτούς που τον αιχμαλωτίζουν πάντοτε οι αμαρτωλοί (δαίμονες) σχεδιάζουν κακά πίσω από την πλάτη του ή μάλλον μπροστά στα μάτια του και τον κάνουν κενόδοξο και υπερήφανο.

Αλλά αν συ θέλεις να κάνεις αρχή αυτής της φωτογεννήτρας και τερπνής εργασίας, βάλε πρόθυμα αρχή ως εξής. Ύστερα από την τέλεια υπακοή που ο λόγος περιέγραψε πρωτύτερα, χρειάζεται να κάνεις και όλα σου τα έργα με συνείδηση καθαρή, γιατί χωρίς υπακοή ούτε καθαρή συνείδηση υπάρχει. Και τη συνείδησή σου πρέπει να τη φυλάγεις πρώτον απέναντι στο Θεό· δεύτερον, απέναντι στον πνευματικό σου πατέρα· και τρίτον, απέναντι στους ανθρώπους και τα πράγματα του κόσμου. Απέναντι στο Θεό οφείλεις να φυλάξεις τη συνείδησή σου έτσι ώστε να μην κάνεις εκείνα πού ξέρεις πως δεν αναπαύουν το Θεό, μήτε του αρέσουν. Απέναντι στον πνευματικό σου πατέρα, ώστε να κάνεις όλα εκείνα που σου λέει σύμφωνα με το σκοπό του, χωρίς να προσθέτεις ή να παραλείπεις. Απέναντι στους ανθρώπους πρέπει να φυλάγεις τη συνείδηση ώστε να μην κάνεις στον άλλο εκείνα που εσύ μισείς, και στα πράγματα του κόσμου πάλι οφείλεις να φυλάγεσαι από την μη ορθή χρήση σε κάθε περίπτωση, και στο φαγητό και στο ποτό και στην ενδυμασία· και γενικά, όλα πρέπει να τα κάνεις σαν να ήσουν μπροστά στο Θεό, χωρίς να σε ελέγχει σε κάτι η συνείδησή σου.

Αφού λοιπόν προλειάναμε και προετοιμάσαμε το δρόμο της αληθινής προσοχής, ας πούμε, αν θέλετε, μερικά σύντομα και σαφή περί των ιδιωμάτων της. Η αληθινή και απλανής προσοχή και προσευχή είναι αυτή· να φυλάγει ο νους την καρδιά όταν προσεύχεται και να περιστρέφεται πάντοτε μέσα σ' αυτή και από εκείνο το βάθος να αναπέμπει τις δεήσεις προς τον Κύριο. Και αφού εκεί μέσα γευθεί ότι είναι χρηστός ο Κύριος, δε βγαίνει πλέον από τον τόπο της καρδιάς, γιατί λέει κι αυτός σαν τον Απόστολο: «Είναι ωραία να είμαστε εδώ». Και παρατηρώντας συνεχώς τους εκεί τόπους, χτυπά και διώχνει τα νοήματα που σπέρνει ο εχθρός. Σ' εκείνους όμως που έχουν άγνοια, αυτό το σωτήριο έργο φαίνεται πολύ σκληρό και δύσκολο· και είναι αληθινά εξαντλητικό το πράγμα και επίπονο, όχι μόνο για τους αμύητους, αλλά και για εκείνους που έλαβαν χωρίς πλάνη την πείρα του μα δε δέχτηκαν και δεν έστειλαν την ηδονή του στο βάθος της καρδιάς. Εκείνοι όμως που απόλαυσαν την ηδονή που έχει και γεύθηκαν τη γλυκύτητά της με το φάρυγγα της καρδιάς τους, μπορούν να αναφωνούν μαζί με τον Παύλο: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; κλπ.».

Γιατί οι άγιοι Πατέρες μας, ακούγοντας τον Κύριο πού λέει πως από την καρδιά μας βγαίνουν πονηροί λογισμοί, φόνοι, μοιχείες, κλεψιές, ψευδομαρτυρίες, και πως αυτά είναι που μολύνουν τον άνθρωπο, και που συμβουλεύει να έχομε καθαρό το εσωτερικό του ποτηριού για να γίνει και το απέξω καθαρό, άφησαν κάθε άλλο τρόπο εργασίας των αρετών και αγωνίστηκαν γι' αυτή τη φύλαξη της καρδιάς, ξέροντας πολύ καλά πως μαζί με αυτή θα μπορέσουν χωρίς κόπο να ασκήσουν και κάθε άλλη πνευματική εργασία, ενώ χωρίς αυτή δεν είναι δυνατό να παραμείνει καμία αρετή. Αυτήν, μερικοί από τους Πατέρες την ονόμασαν καρδιακή ησυχία· άλλοι, προσοχή· άλλοι, φύλαξη της καρδιάς· άλλοι, νήψη και αντίρρηση· άλλοι, έρευνα των λογισμών και φύλαξη του νου· όλοι όμως με αυτή καλλιέργησαν τη γη της καρδιάς τους και με αυτή αξιώθηκαν να τραφούν με το θείο μάννα. Γι' αυτή λέει ο Εκκλησιαστής: «Ευφραίνου, νέε, στη νεότητά σου και περπάτα στους δρόμους της καρδιάς σου άμωμος και διώξε από την καρδιά σου τον παροργισμό. Αν το πνεύμα αυτού που εξουσιάζει έρθει καταπάνω σου, μην αφήσεις τον τόπο σου»· λέγοντας τόπο εννοεί την καρδιά, όπως λέει και ο Κύριος: «Από την καρδιά βγαίνουν πονηροί διαλογισμοί». Λέει ακόμη: «Μη σκορπίζετε το νου σας εδώ κι εκεί», και: «Τί στενή είναι η πύλη και δύσκολη η οδός που οδηγεί στη ζωή!», και πάλι: «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι», εκείνοι δηλαδή που δεν απέκτησαν μέσα τους καμία έννοια τούτου του κόσμου. Λέει και ο Απόστολος Πέτρος: «Να είστε νηφάλιοι και άγρυπνοι· ο αντίπαλος σας διάβολος περιφέρεται σαν το λιοντάρι που ουρλιάζει ζητώντας ποιον να καταπιεί κλπ.».

Και ο Παύλος αναφέρεται ολοφάνερα στη φύλαξη της καρδιάς όταν γράφει προς τους Εφεσίους: «Η πάλη μας δεν είναι εναντίον όντων από αίμα και σάρκα». Και οι θείοι Πατέρες μας έγραψαν πολλά για τη φυλακή της καρδιάς, κι όποιος θέλει ας διαβάσει τα συγγράμματά τους να δει όσα δηλαδή έγραψε ο ασκητής Μάρκος και όσα λέει ο Ιωάννης της Κλίμακας και ο Ησύχιος και ο Φιλόθεος Σιναΐτης και ο Ησαΐας και ο Βαρσανούφιος και το βιβλίο «Παράδεισος Πατέρων» (Γεροντικό). Και τι λέω πολλά; Κανείς δεν μπόρεσε, αν δε φύλαξε το νου του, να φτάσει στην καθαρότητα της καρδιάς, για να γίνει άξιος να δει το Θεό. Γιατί χωρίς την προσοχή κανείς δεν μπορεί να γίνει "πτωχός τω πνεύματι", μήτε μπορεί να πενθήσει ή να πεινάσει και να διψάσει τη δικαιοσύνη, και χωρίς νήψη κανείς δεν μπορεί να είναι αληθινά ελεήμων ή καθαρός στην καρδιά ή ειρηνοποιός ή διωγμένος για χάρη της δικαιοσύνης· και για να πω γενικά, με κανένα τρόπο δεν μπορεί κανείς ν' αποκτήσει όλες τις θεόπνευστες αρετές, παρά με τη νήψη. Για τούτο περισσότερο απ' όλα αυτή πρέπει να επιμεληθείς, για να καταλάβεις με τη δοκιμή τα λεγόμενά μου, που είναι άγνωστα σε όλους τους ανθρώπους. Και αν θέλεις να μάθεις και τον τρόπο της προσευχής, θα σου πω με τη δύναμη του Θεού και περί τούτου όσο μπορώ.

Πριν απ' όλα, τρία πράγματα πρέπει να αποκτήσεις κι έπειτα να κάνεις αρχή στην αναζήτησή σου. Αυτά είναι: αμεριμνία από κάθε πράγμα, είτε παράλογο, είτε εύλογο, δηλαδή νέκρωση απ' όλα· συνείδηση καθαρή, δηλαδή να φυλάγεις τον εαυτό σου ακατηγόρητο από τη συνείδησή σου· και απροσπάθεια, δηλαδή να μην κλίνεις σε κανένα πράγμα του κόσμου τούτου, ούτε αυτού του σώματός σου. Έπειτα κάθισε σε κελί ήσυχο και σε μία μοναχική γωνιά και πρόσεξε να κάνεις ό,τι σου λέω· κλείσε τη θύρα και μάζεψε το νου σου από κάθε μάταιο και πρόσκαιρο πράγμα, και τότε ακούμπησε στο στήθος το πηγούνι σου, στρέφοντας τα αισθητά μάτια μαζί με όλο το νου στο κέντρο της κοιλιάς, δηλαδή στον ομφαλό, και κράτησε και την αναπνοή από τη μύτη για να μην αναπνέεις ανεμπόδιστα, και ερεύνησε νοητά στα έγκατα σου να βρεις τον τόπο της καρδιάς όπου είναι στη φύση τους να συνδιατρίβουν όλες οι ψυχικές δυνάμεις.

Στην αρχή έχεις να βρεις σκότος κι ανυποχώρητη σκληρότητα· αν όμως επιμείνεις κι εργαστείς αυτό το έργο νύχτα και μέρα, θα βρεις, ω του θαύματος, ατέλειωτη ευφροσύνη. Γιατί όταν ο νους βρει τον τόπο της καρδιάς, βλέπει παρευθύς εκεί μέσα εκείνα που δεν ήξερε ποτέ του. Βλέπει δηλαδή τον αέρα που βρίσκεται μέσα στην καρδιά και τον εαυτό του φωτεινό και γεμάτο διάκριση. Και στο εξής, από όποιο μέρος εμφανιστεί κανένας λογισμός, πριν ακόμη να σχηματιστεί ή να ειδωλοποιηθεί, τον διώχνει και τον αφανίζει με την επίκληση του Ιησού Χριστού. Και από εδώ ό νους, μνησικακώντας κατά των δαιμόνων, σηκώνει καταπάνω τους τη φυσική οργή και κυνηγά και χτυπά τους νοητούς εχθρούς. Τα υπόλοιπα θα τα μάθεις με τη βοήθεια του Θεού μόνος σου, με τη φύλαξη του νου σου και κρατώντας στην καρδιά τον Ιησού· γιατί λέει κάποιος: «Να κάθεσαι στο κελί σου και αυτό θα σε διδάξει τα πάντα».

Ερώτηση - Απόκριση

Ερώτηση: Και γιατί η πρώτη και η δεύτερη φύλαξη δεν μπορούν να οδηγήσουν στην τελείωση τον μοναχό;

Απόκριση: Γιατί δεν τις μεταχειριζόμαστε με τη σειρά που πρέπει. Ο Ιωάννης της Κλίμακος αυτά τα παρομοιάζει με μία κλίμακα, λέγοντας: «Άλλοι περιορίζουν τα πάθη· άλλοι ασχολούνται με την ψαλμωδία και αφιερώνουν σε αυτή τον περισσότερο χρόνο· άλλοι καταγίνονται με τη νοερά προσευχή· και άλλοι ενατενίζουν στη θεωρία και ζούνε στο βυθό. Στο πρόβλημα αυτό ας χρησιμοποιηθεί το παράδειγμα της κλίμακας.» Όσοι λοιπόν θέλουν να ανεβούν μία κλίμακα, δεν αρχίζουν από επάνω προς τα κάτω, αλλά από κάτω επάνω, και ανεβαίνουν το πρώτο σκαλί κι έπειτα το επόμενο κι όλα τα πιο πάνω· κι έτσι μπορεί κανείς να σηκωθεί από τη γη και ν' ανεβεί στον ουρανό. Αν λοιπόν θέλομε να γίνομε τέλειοι άνδρες με την πληρότητα του Χριστού, ας αρχίσομε σαν βρέφη την κλίμακα που είπαμε, ώστε με τις διάφορες μεθηλικιώσεις να φτάσομε διαδοχικά τα μέτρα του παιδιού, του άνδρα και του πρεσβυτέρου.

Πρώτη ηλικία της μοναχικής ζωής είναι ο περιορισμός των παθών, που είναι έργο των αρχαρίων.

Δεύτερη βαθμίδα και μεθηλικίωση, που από έφηβο τον κάνει νέο πνευματικά, είναι η απασχόληση με την ψαλμωδία. Γιατί μετά τον κατευνασμό και τη μείωση των παθών, η ψαλμωδία προξενεί γλυκύτητα στη γλώσσα και λογίζεται ευάρεστη στο Θεό, αφού δεν είναι δυνατό να ψάλλομε στο Θεό σε γη ξένη, δηλαδή σε εμπαθή καρδιά. Τούτο είναι το σημάδι αυτών που προκόβουν.

Τρίτη βαθμίδα και μεθηλικίωση αυτού που από νέος γίνεται πνευματικά άνδρας, είναι η επιμονή στην προσευχή, που είναι σημάδι αυτών που έχουν προκόψει. Και διαφέρει η προσευχή από την ψαλμωδία όσο ο ώριμος άνδρας από το νέο και από τον έφηβο, ανάλογα με το βαθμό πού έχομε.

Εκτός από αυτές, τέταρτη βαθμίδα και μεθηλικίωση πνευματική είναι του πρεσβυτέρου και ασπρομάλλη· η αταλάντευτη δηλαδή ενατένιση της θεωρίας, η οποία είναι των τελείων. Ιδού, συμπληρώθηκε η οδός και πήρε τέλος η κλίμακα. Αυτά λοιπόν έτσι είναι κι έτσι θεσπίστηκαν από το Πνεύμα, και δεν είναι δυνατό να ανδρωθεί το νήπιο και να γίνει ασπρομάλλης γέροντας, παρά με το να αρχίσει όπως είπαμε από την πρώτη βαθμίδα και περνώντας ορθά από τις τέσσερις ν' ανεβεί στην τελειότητα.

Ξεκίνημα για να έρθει στο φως αυτός που θέλει να αναγεννηθεί πνευματικά, είναι η μείωση των παθών, δηλαδή η φύλαξη της καρδιάς· διαφορετικά είναι αδύνατο να μειωθούν τα πάθη, γιατί από την καρδιά προέρχονται, καθώς λέει ο Σωτήρας, οι πονηροί διαλογισμοί που μολύνουν τον άνθρωπο. Δεύτερη μετά από αυτά είναι η επίταση της ψαλμωδίας. Γιατί αφού κατευναστούν και λιγοστέψουν τα πάθη με την εναντίωση σ' αυτά της καρδιάς, η επιθυμία της συμφιλιώσεως με το Θεό φλογίζει το νου. Και από αυτό δυναμώνει ο νους και χτυπά και διώχνει τους λογισμούς που περιτριγυρίζουν την επιφάνεια της καρδιάς. Και έπειτα πάλι ασχολείται το πιο πολύ με τη δεύτερη προσοχή και προσευχή. Και τότε προβάλλει η αντεπίθεση των πονηρών πνευμάτων και τα πνεύματα των παθών αναταράζουν σφοδρά την άβυσσο της καρδιάς. Όμως με την επίκληση του Κυρίου Ιησού Χριστού αφανίζονται και λιώνουν σαν το κερί. Και πάλι αφού διωχτούν από εκεί, αναταράζουν μέσω των αισθήσεων την επιφάνεια του νου. Και για τούτο γρήγορα αισθάνεται ο νους τη γαλήνη σ' αυτόν, πλην να γλυτώσει τελείως από αυτά και να μην τα πολεμά, είναι αδύνατο. Τούτο έχει δοθεί μόνο σ' εκείνον που έφτασε στη βαθμίδα του τέλειου άνδρα, που έχει αναχωρήσει από όλα τα ορατά και παραμένει συνεχώς στην προσοχή της καρδιάς.

Από αυτά ο προσεκτικός υψώνεται σιγά-σιγά στη σύνεση του ασπρομάλλη γέροντα, δηλαδή στην άνοδο της θεωρίας, πράγμα που είναι των τελείων.

Όποιος λοιπόν τα μεταχειρίζεται αυτά ορθά και στον καιρό του το καθένα, αυτός μπορεί, μετά την αποβολή των παθών από την καρδιά του, και στην ψαλμωδία να επιδοθεί και ν' αντιπολεμήσει τους λογισμούς που ξεσηκώνονται μέσω των αισθήσεων και ταράζουν την επιφάνεια του νου, και στον ουρανό να υψώνει τα αισθητά μαζί με τα νοητά μάτια όταν χρειαστεί, και να προσεύχεται αληθινά και καθαρά· τούτο όμως να το κάνει σπάνια, για το φόβο των δαιμόνων που ενεδρεύουν στον αέρα. Γιατί τούτο μόνο ζητά ο Θεός από μας, να είναι καθαρμένη η καρδιά μας με τη φύλαξη· κι αν η ρίζα είναι αγία, καθώς λέει ο Απόστολος, φανερό είναι πως και οι κλάδοι είναι άγιοι κι ο καρπός. Χωρίς όμως τον τρόπο που είπαμε, όποιος σηκώνει τα μάτια και το νου του στον ουρανό και θέλει να φαντάζεται κάποια νοητά, αυτός σχηματίζει μέσα του είδωλα και όχι την αλήθεια· γιατί με το να είναι ακάθαρτη η καρδιά του δεν προκόβει ούτε η πρώτη ούτε η δεύτερη προσοχή. Όταν δηλαδή θέλομε να κτίσομε ένα σπίτι, δε βάζομε πρώτα τη σκεπή κι υστέρα το θεμέλιο, γιατί τούτο είναι αδύνατο· αλλά πρώτα βάζομε το θεμέλιο κι ύστερα κτίζομε το σπίτι και τότε βάζομε και τη σκεπή. Έτσι πρέπει να κάνομε και σ' αυτά που λέμε. Πρώτα να βάλομε πνευματικό θεμέλιο, δηλαδή να φυλάξομε την καρδιά και να λιγοστέψομε σε αυτή τα πάθη· κι ύστερα να κτίσομε τους τοίχους του πνευματικού σπιτιού, δηλαδή να αποκρούομε με τη δεύτερη προσοχή τη θύελλα των πονηρών πνευμάτων που ξεσηκώνουν οι εξωτερικές αισθήσεις και να ξεφεύγομε το γρηγορότερο από αυτόν τον πόλεμο. Και τότε να στήσομε και τη σκεπή με την τέλεια στροφή προς το Θεό και την αναχώρηση, οπότε ολοκληρώνομε το πνευματικό μας σπίτι με τη δύναμη του Ιησού Χριστού του Κυρίου μας. Σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων.

Αμήν

Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Κηφισίας, Ἀμαρουσίου, Ὠρωποῡ καί Μαραθῶνος

κ. Κυρίλλου

Πρός

Tούς Εὐλαβεστάτους Ἱερεῖς, Μοναχούς καί Μοναχές

καί τούς εὐσεβεῖς χριστιανούς

τῆς Μητροπολιτικῆς μας Περιφερείας.

Ἀγαπητοί πατέρες καί ἀδελφοί,

Ἕνας καινούργιος χρόνος ἀνέτειλε στόν ὁρίζοντα τῆς ζωῆς μας. Ἕνας καινούργιος χρόνος στή ζωή μας εἶναι κάτι σημαντικό. Γιά τούς νέους εἶναι ἕνα ἀκόμα σκαλοπάτι πρός τό μεσουράνημα. Γιά τούς ὥριμους ἕνα ἀκόμα βῆμα πρός τήν δύση. Γιά ὅλους ὅμως εἶναι στίβος ἀγώνων καί προσπαθειῶν γιά κάτι καλύτερο. Εἶναι σταθμός ἐλπίδων καί προσδοκιῶν γιά ἐπίλυση προβλημάτων καί ὑπέρβαση κρίσεων. Γιά πρόοδο καί εὐημερία.

Ὅμως, γιά νά τελεσφορήσουν οἱ προσπάθειές μας καί νά ἐκπληρωθοῦν οἱ ἐλπίδες μας, χρειάζεται νά ἐκμεταλλευθοῦμε καί νά ἀξιοποιήσουμε μέ τόν καλύτερο τρόπο τά χρόνια πού ἔρχονται καί παρέρχονται στή ζωή μας. Εἶναι τραγικό λάθος νά σπαταλοῦμε τόν χρόνο μας σέ ματαιότητες. Ἕνα ἀπό τά μεγαλύτερα ἐγκλήματα τοῦ ἀνθρώπου εἶναι τό «σκότωμα τοῦ χρόνου». «Ὅποιος σκοτώνει τόν καιρό του, σκοτώνει αὐτή τή ζωή», γράφει ὁ Γάλλος ποιητής Πώλ Κλωντέλ. Ὁ καιρός πού περνᾶ, δέν γυρίζει ποτέ πίσω, γι’ αὐτό «ἡ θυσία τοῦ χρόνου εἶναι ἡ πιό δαπανηρή ἀπό ὅλες τίς θυσίες» κατά τόν Πλούταρχο. Καί ὁ Μέγας Βασίλειος, πού μέ τήν ἑορτή του ἀρχίζει κάθε καινούργιος χρόνος, δηλώνει: «χρήματα ἐάν ἀπολέσωμεν, δυνάμεθα καί αὖθις αὐτά ἐπιλαβέσθαι, καιρόν δέ ἐάν ἀπολέσωμεν, εὑρεῖν οὐ δυνάμεθα».

Καθῆκον καί συμφέρον ὅλων μας εἶναι νά καταστήσουμε τόν χρόνο πού μόλις ἄρχισε δημιουργικό καί καρποφόρο, μέ ἐργατικότητα, συνέπεια καί φιλότιμο. Κάθε χαμένη εὐκαιρία προσφορᾶς καί δημιουργίας λειτουργεῖ εἰς βάρος ὄχι μόνο τῆς προσωπικῆς καί οἰκογενειακῆς μᾶς προόδου, ἀλλά καί τοῦ κοινοῦ καλοῦ.

Δέν πρέπει νά ξεχνοῦμε ὅτι εἴμαστε ταξιδιῶτες ὅλοι ἐπάνω στό ἴδιο καράβι. Ἡ τύχη τοῦ ἑνός συνδέεται μέ τίς τύχες τῶν ἄλλων. Δέν μπορεῖ ἕνας νά εἶναι εὐτυχισμένος, ὅταν γύρω του οἱ ἄλλοι δυστυχοῦν. Ἡ κοινωνική ἀλληλεγγύη, ἡ ἀλληλοκατανόηση καί ὁ ἀλληλοσεβασμός εἶναι στοιχεῖα ἀπαραίτητα γιά μία πορεία ὄχι μόνο πρός τά ἐμπρός ἀλλά καί πρός τά ἄνω. Ἡ ὑλική πρόοδος πρέπει να συμβαδίζει μέ τήν ἠθική. Μόνο τότε εἶναι ἀληθινή. Κάθε μορφή ὑλικῆς καί οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως ὀφείλει νά ὑπολογίζει τόν ἄνθρωπο καί νά σέβεται τήν ἀξιοπρέπειά του. Κυρίως νά συντελεῖ στήν ἀναβάθμιση τοῦ ἤθους του.

Ὁλόθερμη εὐχή καί προσευχή μας στό κατώφλι τοῦ καινούργιου χρόνου εἶναι νά ἀγωνισθοῦμε ὅλοι στήν διάρκειά του, κάτω ἀπό τήν χάρη καί τήν φώτιση τοῦ Θεοῦ, γιά νά διορθώσουμε τά λάθη τοῦ παρελθόντος, νά ἐπιλύσουμε τά προβλήματα τοῦ παρόντος καί νά ἀνταποκριθοῦμε στίς προκλήσεις τοῦ μέλλοντος, ὥστε νά κτίσουμε ἕνα καλύτερο κόσμο καί νά ἑτοιμάσουμε μία καλύτερη ζωή γιά μᾶς καί τά παιδιά μας.

Καλή καί εὐλογημένη Χρονιά!

Ὁ Μητροπολίτης

† Ὁ Κηφισίας, Ἀμαρουσίου, Ὠρωποῦ καί Μαραθῶνος Κύριλλος

Πρός

Tούς Εὐλαβεστάτους Ἱερεῖς, Μοναχούς καί Μοναχές

καί τούς εὐσεβεῖς χριστιανούς

τῆς Μητροπολιτικῆς μας Περιφερείας.

 Ὁ Χριστός «προσέλαβε τὸ χεῖρον, ἵνα δῷ τό βέλτιον·  κατῆλθεν, ἵνα ὑψωθῶμεν..., ἠτιμάσθη, ἵνα δοξάσῃ»

            Mέ αὐτή τήν λακωνική καί περιεκτική διατύπωση ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος συνοψίζει τὸ νόημα τῆς μεγάλης ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων, πού μέ λαμπρότητα τιμᾶται ἀπό ὁλόκληρο τόν χριστιανικό κόσμο. Ὁ Θεός, λέει, προσέλαβε τό χειρότερο, δηλαδή τήν ἀτελῆ καί ἁμαρτωλή ἀνθρώπινη φύση, γιά νά δώσει τό καλύτερο, τήν τέλεια καί ἀναμάρτητη θεϊκή φύση· ἀτιμάστηκε, γιά νά δοξάσει τούς ταπεινούς καί καταφρονημένους. Αὐτές εἶναι οἱ μεγάλες καί ἀνεκτίμητες δωρεές τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Θεοῦ στόν κόσμο καί στόν ἄνθρωπο: Ποιότητα ζωῆς, ἀνύψωση καί δόξα. Δωρεές πού φανερώνουν τήν ἐξελικτική πορεία τοῦ ἀνθρώπου ἀπό τό παρόν στό αἰώνιο.

Μέσα στήν ἀνήσυχη καί ταραγμένη ἐποχή μας, πού συγκλονίζεται ἀπό κρίσεις, ἀδικία, βία, τρομοκρατία, πού τραυματίζεται ἀπό τήν ἀσέβεια, τήν ὑποκρισία, τήν ἀδικία, ἡ ἑορτή τῶν Χριστουγέννων δέν εἶναι ἁπλῶς ἀνάμνηση ἑνός ἱστορικοῦ γεγονότος. Εἶναι σταθμός ἀνεφοδιασμοῦ σέ δύναμη καί ἐλπίδα γιά τόν κουρασμένο καί πληγωμένο σύγχρονο ἄνθρωπο. Εἶναι μιά καινούργια εὐκαιρία βιωματικῆς συμμετοχῆς ὅλων μας στο μυστήριο τῆς σαρκώσεως τοῦ Θεοῦ καί τῆς θεώσεως τοῦ ἀνθρώπου.

Ἡ πρόσληψη τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ἀπό τόν Θεό καί ἡ ἕνωσή της στό πρόσωπο τοῦ Θεανθρώπου Χριστοῦ δίνει στόν ἄνθρωπο, τήν δυνατότητα νά τελειοποιήσει καί νά καθαγιάσει τήν ὕπαρξη καί τήν ζωή του, να «ὁμοιωθεῖ» μέ τόν Θεό καί νά θεωθεῖ «κατά χάριν». Ἀρκεῖ νά κάνει σωστή καί λογική χρήση τοῦ πολυτίμου δώρου τῆς ἐλευθερίας, μέ το ὁποῖο τὸν ἐπροίκισε ὁ Δημιουργός. Ἀπό τήν στιγμή τῆς σαρκώσεως τοῦ Θεοῦ ἡ ἀνθρώπινη φύση μπολιάσθηκε με την θεϊκή καί ὁ καθένας ἀπό μᾶς κλείνει μέσα του τό πῦρ τῆς Ἁγίας Τριάδος. Ὁ Θεός «ἐγεννήθη ἐν σαρκί». Ἔγινε πρόσωπο. Καί ἡ σχέση τοῦ ἀνθρώπου μέ τόν Θεό ἔγινε «προσωπική».

Συμμετοχή στό μυστήριο τῶν Χριστουγέννων σημαίνει ἀναγέννηση τοῦ ἀνθρώπου καί ἀνακαίνιση τοῦ κόσμου. Σημαίνει ἀλλαγή νοοτροπίας καί ζωῆς. Διόρθωση σφαλμάτων. Ἀποκατάσταση τῆς υἱικῆς μας σχέσης μέ τόν Θεό καί τῆς ἀδελφικῆς μας σχέσεως μέ τούς ἀνθρώπους. Συμφιλίωση σέ κατακόρυφη καί ὁριζόντια διάσταση, ὅπως παραστατικά τήν ἐκφράζει ὁ Σταυρός τοῦ Χριστοῦ. Κι ὅμως πόσοι ἀπό τούς ἑορταστές τῶν Χριστουγέννων, πού θά κατακλύσουν καί ἐφέτος τά μαγαζιά καί τά κοσμικά σαλόνια, πόσοι ἀκόμα καί ἀπό αὐτούς πού θά γεμίσουν τους λαμπροστόλιστους Ναούς μας, θά εἰσχωρήσουν στό βαθύτερο νόημα τῆς ἑορτῆς καί θά συμμετάσχουν βιωματικά στό θαῦμα τῶν Χριστουγέννων, πέρα ἀπό τήν ὑλική ἀπόλαυση καί τήν ἐπιφανειακή τέρψη;

Ἡ ἀδυναμία αὐτή συνδέεται ἄρρηκτα μέ τήν κρίση τοῦ σύγχρονου τεχνοκρατικοῦ πολιτισμοῦ. Ἡ κρίση αὐτή καθώς καί ἡ ὑποβάθμιση τοῦ ἀνθρώπου σέ ἀπρόσωπο οἰκονομικό μέγεθος ὁδηγοῦν πολλούς νά θεωροῦν οὐτοπία τό μήνυμα τῆς ἐνανθρώπησης τοῦ Θεοῦ. Ἡ ἄποψη αὐτή, ὅμως, ἀδικεῖ τή χριστιανική ἀλήθεια. Δέν εἶναι δίκαιο νά ἀποδίδουμε στόν Θεό τήν εὐθύνη γιά τά δικά μας σφάλματα. Ἀπό τή σάρκωση τοῦ Θεανθρώπου καί ἔπειτα, ὁ δρόμος πρός τήν ἀληθινή ζωή καί τή θέωση παραμένει ἀνοιχτός. Ἄν ἐμεῖς δέν θελήσουμε ἐλεύθερα νά τόν ἀκολουθήσουμε, εἶναι φυσικό νά βιώνουμε τίς συνέπειες τῆς ἀποξένωσης καί τῆς παραμόρφωσης τοῦ κόσμου.

Τά ἐφετεινά Χριστούγεννα εἶναι γιά μᾶς μιά ἀκόμα ἀνανέωση ἐλπίδας καί μαζί μιά ἀκόμα πρόσκληση νά ἀκολουθήσουμε τό Ἄστρο τῆς Βηθλεέμ, ὅπως οἱ Μάγοι, σέ μιά πορεία δύσκολη καί ἐπίπονη πρός τήν Φάτνη. Σ’ ἕνα χῶρο ἁπλότητας καί ἀθωότητας, ταπείνωσης καί φτώχειας. Γιά νά συναντήσουμε ἐκεῖ τόν Χριστό, νά τόν νιώσουμε νά γεννιέται μέσα μας καί νά ἀκούσουμε τόν ὕμνο τῶν Ἀγγέλων: «Ἐπί γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία».

Μακάρι νά ἀνταποκριθοῦν πολλοί, μέ προθυμία καί εἰλικρίνεια, σέ αὐτή τήν πρόσκληση, γιά νά σωθεῖ ὁ ἄνθρωπος καί νά ζήσει ὁ κόσμος.

Εὐφρόσυνα καί εἰρηνικά Χριστούγεννα!

Ὁ Μητροπολίτης

† Ὁ Κηφισίας, Ἀμαρουσίου, Ὠρωποῦ καί Μαραθῶνος Κύριλλος

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΙΣ

Τά Γραφεῖα τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Κηφισίας, Ἀμαρουσίου, Ὠρωποῦ καί Μαραθῶνος, ἐν ὄψει τῶν ἑορτῶν τοῦ ἁγίου Δωδεκαημέρου, θά παραμείνουν κλειστά τίς ἀκόλουθες ἡμερομηνίες:

• Τετάρτη 24 Δεκεμβρίου
• Πέμπτη 25 Δεκεμβρίου – ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ
• Παρασκευή 26 Δεκεμβρίου

• Πέμπτη 1 Ἰανουαρίου 2026 – ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ
• Παρασκευή 2 Ἰανουαρίου
• Δευτέρα 5 Ἰανουαρίου
• Τρίτη 6 Ἰανουαρίου – ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ

ΕΚ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ